Cel badania Analiza stężenia zonuliny w próbce kału pozwala na ocenę integralności bariery jelitowej. Zonulina reguluje połączenia szczelinowe (tight junctions) pomiędzy komórkami nabłonka, a jej podwyższony poziom świadczy o rozregulowaniu tych połączeń i zwiększonej przepuszczalności przewodu pokarmowego. Wskazania kliniczne objawy zespołu nieszczelnego jelita (biegunka, wzdęcia, ból brzucha, zmęczenie) choroby autoimmunologiczne (np.
celiakia – ICD‑10 K90.0, choroby tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów) zaburzenia czynnościowe przewodu pokarmowego, w tym zespół jelita drażliwego (ICD‑10 K58) nietolerancje i nadwrażliwości pokarmowe, w tym alergie pokarmowe badania w ramach oceny powiązań między dysbiozą jelitową a zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm (ASD), PANS/PANDAS oraz inne zaburzenia rozwojowe Metoda Próbka kału jest pobierana w warunkach sterylnych, a następnie poddawana analizie immunoenzymatycznej (ELISA) specyficznej dla ludzkiej zonuliny.
Test wykrywa i ilościowo określa stężenie białka w jednostkach ng/g kału.
Interpretacja wyników Wynik prawidłowy – stężenie zonuliny mieści się w ustalonym zakresie referencyjnym (zwykle Wynik podwyższony – wartość powyżej normy wskazuje na zwiększoną przepuszczalność jelit, co może być związane z: zespół nieszczelnego jelita aktywną celiakią lub inną chorobą autoimmunologiczną przewlekły stan zapalny przewodu pokarmowego zaburzenia mikroflory jelitowej wpływające na układ nerwowy (tzw.
oś jelito‑mózg) Wynik obniżony – rzadko spotykany; może wynikać z niewłaściwego pobrania próbki lub technicznych problemów testu. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem kału nie jest wymagana specjalna dieta ani odstawienie leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. odstawienie probiotyków 48 h przed badaniem). Pacjent powinien unikać silnie barwiących produktów (buraki, jagody) w dniu pobrania próbki, aby nie wpływać na wynik testu.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Coraz więcej badań łączy zwiększoną przepuszczalność jelit z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm, ADHD czy PANS/PANDAS. Ocena poziomu zonuliny może pomóc w identyfikacji podłoża immunologicznego i metabolicznego, które wpływa na funkcjonowanie mózgu, oraz w opracowaniu strategii terapeutycznych obejmujących modyfikację diety, probiotyki czy suplementację.