Cel badania Badanie stężenia zonuliny w surowicy krwi ma na celu ocenę funkcji bariery jelitowej. Zonulina jest regulatoriem połączeń szczelinowych (tight junctions) w nabłonku jelitowym – podwyższony poziom wskazuje na zwiększoną przepuszczalność jelita, tzw. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie zaburzeń przepuszczalności jelitowej (np. celiakia, nietolerancje pokarmowe, zespół jelita drażliwego).
Ocena ryzyka i przebiegu chorób autoimmunologicznych, w których uszkodzona bariera jelitowa odgrywa rolę (np. choroba Hashimoto, cukrzyca typu 1). Wsparcie diagnostyczne w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym autyzmie (ICD‑10: F84.0), PANS/PANDAS oraz innych stanach neurozapalnych, gdzie zwiększona przepuszczalność jelitowa może wpływać na układ immunologiczny i centralny.
Badanie kontrolne po interwencjach dietetycznych, probiotykoterapii lub leczeniu farmakologicznym mającym na celu odbudowę bariery jelitowej. Metoda Stężenie zonuliny oznacza się metodą immunologicznego testu ELISA (enzyme‑linked immunosorbent assay) na surowicy pobranej z krwi żylnej. Test wykorzystuje przeciwciała monoklonalne specyficzne dla ludzkiej zonuliny, co zapewnia wysoką czułość i swoistość.
Materiał biologiczny Krew żylna – pobranie 5 ml w probówce bez dodatku antykoagulantu (do uzyskania surowicy). Surowica – po odwirowaniu próbki, przechowywana w temperaturze –20 °C do momentu analizy. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Post co najmniej 8‑12 godzin (woda dozwolona). Unikanie przyjmowania niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz suplementów zawierających wysokie dawki probiotyków lub prebiotyków na 48 h przed badaniem.
Brak ostrej infekcji lub stanu zapalnego, które mogą sztucznie podnieść poziom zonuliny. Interpretacja wyników Wynik podaje się w ng/ml. Zakres referencyjny może się różnić w zależności od laboratorium, jednak typowo przyjmuje się: Norma – 0‑50 ng/ml (wartość zależna od metody). Podwyższony poziom – >50 ng/ml, co sugeruje zwiększoną przepuszczalność szczelin jelitowych. Podwyższone wartości należy interpretować w kontekście objawów klinicznych oraz innych badań (np.
przeciwciała przeciw transglutaminazie, testy zapalne). W przypadkach zaburzeń neurorozwojowych podwyższony poziom zonuliny może wskazywać na udział dysbiozy jelitowej i bariery jelitowo‑mózgowej w patogenezie objawów. Ograniczenia i uwagi Badanie nie jest jedynym wskaźnikiem uszkodzenia bariery jelitowej – wyniki powinny być uzupełnione o dodatkowe testy (np. kalprotektyna, testy wrażliwości pokarmowej) oraz ocenę kliniczną.