Cel badania Oznaczenie poziomu żelaza w surowicy pozwala na ocenę całkowitej gospodarki żelazowej organizmu, w tym dostępności tego pierwiastka dla syntezy hemoglobiny, enzymów oksydacyjnych oraz procesów metabolicznych. Wskazania kliniczne Podejrzenie niedokrwistości z niedoboru żelaza (np. zmęczenie, bladość skóry, tachykardia). Monitorowanie terapii żelazem u pacjentów z udokumentowanym niedoborem.
Ocena stanu żelaza przy chorobach przewlekłych, przewlekłych stanach zapalnych i zaburzeniach wchłaniania. Badanie przy podejrzeniu toksyczności żelazem (np. hemochromatoza, częste transfuzje krwi). W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – niedobór żelaza może wpływać na rozwój poznawczy, zachowanie i funkcjonowanie układu odpornościowego, co jest istotne przy ASD, PANS/PANDAS oraz innych zaburzeniach rozwojowych. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana w warunkach sterylnych.
Surowica – po odwirowaniu próbki, przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i analizowana najczęściej w ciągu 24 h od pobrania. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania, jednak zaleca się unikanie suplementacji żelaza oraz dużych dawek witaminy C w ciągu 24 h przed pobraniem krwi, aby nie zafałszować wyniku. Metoda Stężenie żelaza w surowicy określa się metodą spektrofotometryczną (np.
metoda Ferrozyny) lub metodą immunochemiczną, które mierzą ilość żelaza wiązanego w kompleksie z odczynnikami chemicznymi. Wynik podaje się w µg/dL lub µmol/L. Interpretacja wyników Norma dla dorosłych: 60‑170 µg/dL (10,8‑30,4 µmol/L) – wartości mogą się różnić w zależności od laboratorium. Wartości poniżej normy wskazują na niedobór żelaza, co może prowadzić do niedokrwistości z niedoboru żelaza.
Wartości powyżej normy sugerują nadmiar żelaza – możliwa hemochromatoza, przewlekłe podawanie żelaza lub hemoliza in vitro. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych podwyższony wskaźnik ferrytiny (białka magazynującego żelazo) wraz z niskim poziomem żelaza może wskazywać na stan zapalny, co jest istotne przy PANS/PANDAS. Znaczenie w diagnostyce i monitoringu zaburzeń neurorozwojowych Odpowiedni poziom żelaza jest kluczowy dla syntezy neuroprzekaźników (np.
dopaminy) oraz prawidłowego funkcjonowania mieliny. Deficyt żelaza w okresie wczesnodziecięcym może wpływać na rozwój poznawczy, uwagę i zachowanie, co jest szczególnie istotne przy autyzmie i innych zaburzeniach neurorozwojowych. Regularne monitorowanie poziomu żelaza u pacjentów z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami rozwojowymi pozwala na wczesną interwencję i optymalizację terapii wspomagającej.