Cel badania Badanie ma na celu oszacowanie wrażliwości organizmu na insulinę poprzez wyliczenie wskaźnika insulinooporności, najczęściej przy użyciu modelu HOMA‑IR. Pozwala to wykryć wczesne zaburzenia metaboliczne, które mogą prowadzić do cukrzycy typu 2 oraz wpływać na przebieg zaburzeń neurorozwojowych. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie insulinooporności w kontekście cukrzycy typu 2 i zespołu metabolicznego. Ocena ryzyka rozwoju chorób sercowo‑naczyniowych.
Kontrola skuteczności interwencji dietetycznych, farmakologicznych lub lifestyle’owych. Badanie u dzieci i młodzieży z autyzmem (ASD), PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których podwyższona insulinooporność może wpływać na funkcje poznawcze i zachowanie. Ocena przyczyn otyłości, hiperkinezji i zaburzeń hormonalnych. Materiał Krew żylna – 5 ml pobrana z żyły przedramienia. Surowica – po odwirowaniu próbki.
Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien być na czczo co najmniej 8‑12 godzin. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w ciągu 24 godzin przed pobraniem. W razie przyjmowania leków wpływających na metabolizm glukozy (np. glukokortykosteroidy) należy poinformować lekarza. Metoda Stężenie glukozy w surowicy oznacza się metodą enzymatyczną (glukozo‑dehydrogenaza lub glukozo‑oksydaza).
Stężenie insuliny określa się metodą immunochemiczną (ELISA lub chemiluminescencja). Na podstawie uzyskanych wyników oblicza się wskaźnik HOMA‑IR według wzoru: HOMA‑IR = (glukoza [mmol/L] × insulina [µU/mL]) / 22,5 Interpretacja wyników Wartości wskaźnika zależą od grupy wiekowej, BMI i populacji, jednak przyjmuje się następujące orientacyjne progi: HOMA‑IR – prawidłowa wrażliwość na insulinę. HOMA‑IR 1,0‑2,0 – umiarkowana insulinooporność.
HOMA‑IR > 2,0 – wysoka insulinooporność, wskazująca na podwyższone ryzyko cukrzycy i chorób metabolicznych. Wyniki należy interpretować w kontekście innych badań (lipidogram, HbA1c) oraz czynników klinicznych.
Związek z zaburzeniami neurorozwojowymi Badanie wskaźnika insulinooporności jest szczególnie przydatne w ocenie dzieci i młodzieży z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których zaburzenia metaboliczne mogą nasilać objawy behawioralne, problemy z koncentracją oraz zaburzenia snu.