Cel badania Pomiar wolnego aldosteronu w moczu ma na celu ocenę produkcji tego hormonu przez korę nadnerczy oraz funkcjonowania całego układu renina‑angiotensyna‑aldosteron (RAA). Dzięki temu możliwe jest wykrycie nadmiernej lub niewystarczającej sekrecji aldosteronu, co jest kluczowe w diagnostyce przyczyn nadciśnienia tętniczego, zaburzeń równowagi elektrolitowej oraz niektórych stanów związanych z dysfunkcją nadnerczy.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie pierwotnego nadczynności aldosteronowej (zespół Conna, gruczolak nadnerczy). Ocena przyczyn wtórnego nadczynności aldosteronowej (np. zwężenie tętnicy nerkowej, marskość wątroby, zespół nerczycowy). Badanie przy niejasnym nadciśnieniu tętniczym, zwłaszcza gdy podejrzewa się związek z zaburzeniami hormonalnymi. Monitorowanie skuteczności leczenia farmakologicznego (antagoniści mineralokortykoidowi, antagonistyczne diuretyki).
Ocena zaburzeń równowagi sodowo-potasowej u pacjentów z objawami hipokaliemii lub hipernatremii. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – badanie może pomóc w wykluczeniu metabolicznych przyczyn zaburzeń zachowania związanych z zaburzeniami elektrolitowymi. Metoda Wolny aldosteron w moczu oznacza się metodą immunochemiczną (np. radioimmunologiczny lub enzymatyczny test immunologiczny) po uprzedniej ekstrakcji i rozpuszczeniu próbki.
Wynik podaje się w jednostkach mikrogramów/24 h lub nanomoli/24 h, co umożliwia porównanie z wartościami referencyjnymi dostosowanymi do płci, wieku i pozycji ciała. Przygotowanie pacjenta Rozpocząć dobową zbiórkę moczu po pełnym opróżnieniu pęcherza (pierwszy wypróżnienie dnia). Przechowywać wszystkie oddane próbki w ciemnym, chłodnym miejscu (najlepiej w lodówce, 2‑8 °C) do momentu zakończenia 24‑godzinnej zbiórki.
Unikać spożycia dużych dawek soli (> 6 g/dobę) oraz leków wpływających na układ RAA (np. diuretyki, inhibitory ACE, sartany) przez co najmniej 2 tygodnie przed badaniem, chyba że lekarz zaleci inaczej. Nie przyjmować suplementów potasu ani sodu w dniu pobrania. W przypadku dzieci – zapewnić stały dostęp do czystego pojemnika i monitorować prawidłowość zbiórki.
Interpretacja wyników Interpretacja wymaga odniesienia wyniku do norm laboratoryjnych oraz kontekstu klinicznego: Wartość podwyższona – sugeruje pierwotną nadczynność aldosteronową (np. gruczolak nadnerczy, hiperplazja), zwłaszcza gdy towarzyszy hipokaliemia i nadciśnienie. Wartość obniżona – może wskazywać na niewydolność kory nadnerczy, przyjmowanie leków blokujących wydzielanie aldosteronu lub niewystarczającą stymulację układu RAA.