Cel badania Oznaczenie wolnej tyroksyny (fT4) służy do oceny biologicznie czynnej części hormonu tyroksyny, który nie jest związany z białkami transportującymi (tyroksyną wiążącą – TBG, albuminą, prealbuminą). Pomiar ten pozwala na precyzyjne określenie funkcji tarczycy oraz na ocenę stanu metabolicznego organizmu. Wskazania kliniczne Diagnostyka nadczynności i niedoczynności tarczycy (np. choroba Gravesa-Basedowa, choroba Hashimoto).
Kontrola terapii hormonalnej – dostosowanie dawek lewotyroksyny lub leków przeciwtarczycowych. Ocena przyczyn objawów neurologicznych i zaburzeń rozwojowych u dzieci, w tym w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, takich jak ASD. Badanie w trakcie ciąży – monitorowanie funkcji tarczycy, które wpływa na rozwój płodu. Wspomaganie diagnostyki zespołu nieprawidłowej konwersji T4 do trijodotyroniny (T3) oraz w przypadkach podejrzenia oporności na hormony tarczycy.
Metoda Analiza przeprowadzana jest na surowicy pobranej z krwi żylnej. Najczęściej stosowaną techniką jest immunoenzymatyczne badanie chemiluminescencyjne (ELISA) lub immunochemiluminescencja (CLIA), które charakteryzują się wysoką czułością i specyficznością. Wynik podaje się w pmol/L lub ng/dL. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 12‑22 pmol/L (0,9‑1,7 ng/dL), w zależności od przyjętego zakresu referencyjnego laboratorium.
Wzrost fT4 – może wskazywać na nadczynność tarczycy, przyjmowanie nadmiernych dawek lewotyroksyny, guzy produkujące hormony lub zespół tarczycowo-płodowy. Obniżenie fT4 – sugeruje niedoczynność tarczycy, niewystarczającą terapię hormonem, choroby autoimmunologiczne (np. zapalenie Hashimoto) lub zaburzenia wchłaniania.
W połączeniu z poziomem tyreotropiny (TSH) umożliwia rozróżnienie pierwotnych i wtórnych zaburzeń tarczycy oraz oceny centralnej regulacji osi podwzgórze‑przysadka‑tarczyca. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta; zaleca się jedynie unikanie suplementów biotyny (witamina B7) oraz wysokich dawek żelaza lub wapnia w ciągu 24 h przed badaniem, gdyż mogą one zakłócać wynik immunologiczny.
Pobranie odbywa się z żyły przedramienia przy użyciu standardowego zestawu do pobierania krwi. Materiałem biologicznym jest surowica po odwirowaniu krwi żylnej. Kod ICD O69 – oznaczenie wolnej tyroksyny (fT4) w diagnostyce i monitorowaniu chorób tarczycy.