Cel badania Oznaczenie wolnej podjednostki beta ludzkiej gonadotropiny kosmówkowej (β‑hCG) służy do: potwierdzenia ciąży w bardzo wczesnym jej stadium, monitorowania prawidłowego rozwoju ciąży (ocena dynamiki poziomu β‑hCG), wykrywania ciąży pozamacicznej, poronień oraz ciąży ektopowej, diagnostyki i kontroli leczenia nowotworów trofoblastycznych (np.
molekułowy ciąży, choriokarcinoma), przeprowadzania prenatalnych testów przesiewowych pierwszego trymestru (testy FMF, Prisca) w celu oceny dobrostanu płodu.
Wskazania kliniczne potwierdzenie ciąży przy podejrzeniu wczesnego stanu (ICD‑10 Z32.0 – Badanie ciążowe), monitorowanie przebiegu ciąży w pierwszych tygodniach (ocena podwajania poziomu co 48‑72 h), diagnostyka ciąży ektopowej, poronień i ciąży pozamacicznej, ocena i kontrola terapii chorób trofoblastycznych (ICD‑10 O34.2 – Nowotwory trofoblastyczne), przesiewowe testy pierwszego trymestru (połączenie β‑hCG, PAPP‑A i przezierności szyjki macicy) – identyfikacja ryzyka wad wrodzonych oraz zaburzeń rozwojowych, w tym ryzyka wystąpienia autyzmu i innych zaburzeń neurorozwojowych, badanie przy podejrzeniu zespołu PANS/PANDAS w kontekście zaburzeń immunologicznych, gdy istnieje podejrzenie wpływu hormonów ciążowych na układ nerwowy.
Materiał biologiczny Do oznaczenia β‑hCG wykorzystuje się surowicę lub osocze pobrane z żyły obwodowej. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga głodówki; badanie można wykonać o dowolnej porze dnia, choć poranna próbka minimalizuje zmienność wyników, próbka powinna być pobrana w probówce z antykoagulantem (np.
EDTA) lub bez antykoagulantu (do uzyskania surowicy), przed pobraniem unikać intensywnego wysiłku fizycznego i stresu, które mogą nieznacznie podwyższyć poziom hCG, próbka musi być przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i analizowana w ciągu 24 h; w przypadku opóźnienia można zamrozić (‑20 °C).
Metoda Stężenie wolnej podjednostki β‑hCG określa się metodami immunologicznymi, najczęściej: chemiluminescencyjnym immunoenzymatycznym testem (CLIA), ELISA (enzyme‑linked immunosorbent assay), immunochemiluminescencją w automatycznych analizatorach laboratoryjnych. Metody te opierają się na specyficznych przeciwciałach monoklonalnych skierowanych przeciwko wolnej podjednostce beta hCG, co zapewnia wysoką czułość (do 1 mIU/mL) i selektywność.