Cel badania Pomiar wolnej (niezwiązanej) hemoglobiny w surowicy, osoczu lub moczu ma na celu wykrycie i ilościowe określenie hemolizy – rozpadu czerwonych krwinek – oraz oceny obecności hemoglobinurii. Wynik ten pomaga w identyfikacji stanów, w których hemoglobina uwalniana jest z erytrocytów do krwiobiegu lub wydalana z moczem. Wskazania kliniczne Podejrzenie hemolizy wewnątrznaczyniowej (np.
w przebiegu niedokrwistości hemolitycznej, anemii autoimmunologicznej, niedoboru enzymów ochronnych, toksycznego uszkodzenia erytrocytów). Monitorowanie przebiegu chorób hemolitycznych oraz ocena skuteczności leczenia (np. terapii immunosupresyjnej, transfuzji). Ocena przyczyn ciemnego zabarwienia moczu – podejrzenie hemoglobinurii, mioglobinurii lub innych przyczyn. Diagnostyka uszkodzenia nerek spowodowanego wolną hemoglobiną (np.
w przebiegu ostrej niewydolności nerek po masywnej hemolizie). W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – badanie może być przydatne w ocenie wpływu przewlekłej hemolizy na układ nerwowy, gdy występują objawy neurobehawioralne związane z niedotlenieniem i stresorem oksydacyjnym.
Metoda Analiza wolnej hemoglobiny odbywa się zazwyczaj metodą spektrofotometryczną lub immunochemiczną: Spektrofotometria – pomiar absorbancji w określonych długościach fali (zwykle 415 nm) po rozpuszczeniu próbki w buforze, co pozwala na określenie stężenia hemoglobiny w mg/dL lub µmol/L. Test immunologiczny (ELISA) – wykorzystuje przeciwciała specyficzne dla wolnej hemoglobiny, umożliwiając bardziej czułe wykrycie niskich stężeń, zwłaszcza w moczu.
Interpretacja wyników Surowica/Osocze – wartość 50 mg/dL wskazują na intensywną hemolizę. Mocz – wykrycie wolnej hemoglobiny (> 0,1 mg/dL) świadczy o hemoglobinurii, co może wynikać z hemolizy wewnątrznaczyniowej, uszkodzenia nerek lub urazu układu moczowego. Wysokie stężenia wolnej hemoglobiny mogą prowadzić do uszkodzenia nerek (nefropatia hemolityczna) oraz zwiększonego stresu oksydacyjnego, co jest istotne w kontekście zaburzeń neurorozwojowych.
Przygotowanie pacjenta Próbki krwi pobiera się z żyły w warunkach aseptycznych; nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego, ale należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego 24 h przed pobraniem, aby nie podnieść poziomu hemolizy. Próbkę moczu pobiera się jako pierwszą poranną, nieprzetworzoną, w czystym pojemniku.