Cel badania Badanie określa ilość witaminy K1 (filochinon) w surowicy krwi, co pozwala ocenić funkcję układu krzepnięcia (poprzez gamma‑karboksylację czynników II, VII, IX i X) oraz wpływ na procesy mineralizacji kości, w tym aktywację osteokalcyny. Wskazania kliniczne Kontrola skuteczności i bezpieczeństwa terapii przeciwzakrzepowej, zwłaszcza przy lekach typu warfaryna.
Rozpoznanie podejrzenia niedoboru witaminy K1 – objawy: skłonność do krwawień, wydłużony czas krwawienia, częste siniaki. Ocena ryzyka osteoporozy, zaburzeń mineralizacji oraz przewlekłych stanów kostnych. Badanie pacjentów z zaburzeniami żywieniowymi, w tym dzieci i dorosłych z ASD lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, które mogą mieć ograniczoną dietę ubogą w zielone warzywa. Przygotowanie do zabiegów chirurgicznych, aby wykluczyć podwyższone ryzyko krwawień.
Diagnostyka stanów zwiększonej utraty witaminy K (np. choroby wątroby, zaburzenia wchłaniania tłuszczów, cholestaza, choroba trzewna). Materiał biologiczny Surowica krwi – pobrana z żyły odgałęzionej po 12‑14 godzinach od ostatniego posiłku (na czczo). Zazwyczaj 3‑5 ml krwi, następnie odwirowana i przechowywana w ciemnych probówkach w temperaturze 2‑8 °C do analizy.
Metoda Stężenie witaminy K1 wyznacza się najczęściej przy użyciu: Chromatografii cieczowo‑sprężonej z tandemową spektrometrią mas (LC‑MS/MS) – metoda o bardzo wysokiej czułości i specyficzności, pozwalająca na wykrycie poziomów w granicach ng/mL. Wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją fluorometryczną – alternatywna technika, również zapewniająca dokładność pomiaru. Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien być na czczo przez 12‑14 h przed pobraniem krwi.
W dniu pobrania należy unikać suplementów zawierających witaminę K (np. zielone warzywa, preparaty witaminowe) oraz leków przeciwzakrzepowych, chyba że lekarz zaleci inaczej. Osoby przyjmujące warfarynę powinny skonsultować się z lekarzem prowadzącym w celu ustalenia optymalnego terminu pobrania, aby wynik nie był zafałszowany. W razie choroby wątroby, żółciowej lub zaburzeń wchłaniania tłuszczów, lekarz może zalecić dodatkowe przygotowanie (np.
unikanie antybiotyków cefalosporynowych, które mogą wpływać na mikroflorę jelitową i w konsekwencji na poziom witaminy K). Interpretacja wyników Zakres prawidłowy: 0,2‑3,2 ng/mL (wartości referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium). Niedobór: Poziom podwyższony: > 3,2 ng/mL – rzadko ma znaczenie kliniczne; może wskazywać na nadmierną suplementację, dietę bogatą w zielone warzywa liściaste lub zaburzenia metaboliczne.