Cel badania Pomiar koncentracji witaminy B3 (niacyny) w surowicy ma na celu ocenę zapasów tej niezbędnej witaminy, będącej prekursorem koenzymów NAD i NADP. Koenzymy te uczestniczą w reakcjach redoks, syntezie ATP, naprawie DNA oraz regulacji szlaków metabolicznych, dlatego ich poziom odzwierciedla stan metaboliczny i neurologiczny pacjenta.
Wskazania kliniczne Rozpoznanie niedoboru niacyny (pellagra) – charakterystyczne objawy skórne (dermatitis), biegunka oraz zaburzenia poznawcze. Ocena odżywienia u osób z przewlekłym spożyciem alkoholu, chorobami przewodu pokarmowego (np. celiakia, choroba Crohna) oraz po długotrwałym podawaniu leków obniżających poziom niacyny (niektóre leki przeciwpadaczkowe, statyny).
Monitorowanie terapii suplementacyjnej u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD) oraz zespołami PANS/PANDAS, gdzie nieprawidłowy metabolizm energetyczny może nasilać objawy. Badanie w ramach oceny ryzyka chorób sercowo‑naczyniowych i metabolicznych – niacyna wpływa na profil lipidowy, wrażliwość na insulinę oraz procesy zapalne.
Diagnostyka zaburzeń mitochondrialnych i stresu oksydacyjnego, które są częstymi elementami patofizjologii ASD i innych zaburzeń neurorozwojowych. Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana po 12‑godzinnym poście, najczęściej rano, aby zminimalizować wpływ posiłków na poziom witaminy. Metoda pomiaru Stężenie niacyny wyznacza się najczęściej przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z detekcją UV lub metodą LC‑MS/MS.
Techniki te zapewniają wysoką czułość, precyzję oraz możliwość jednoczesnego oznaczenia metabolitów niacyny, takich jak nikotynowy kwas. Przygotowanie pacjenta Post trwający co najmniej 12 godzin przed pobraniem krwi – dopuszczalne jedynie picie wody. Unikanie suplementów zawierających niacynę oraz leków mogących modulować jej metabolizm (np.
niektóre leki przeciwpadaczkowe, statyny) przez co najmniej 24 godziny przed pobraniem, o ile nie stoi to w sprzeczności z zaleceniami lekarza. W razie konieczności, informowanie laboratorium o aktualnym leczeniu i schorzeniach, które mogą wpływać na wynik. Interpretacja wyników Zakres prawidłowy – zwykle 0,5‑2,0 µg/mL, choć wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody.