Cel badania Określenie koncentracji wenlafaksyny oraz jej głównego metabolitu – O‑desmetylwenlafaksyny (ODV) – w surowicy krwi. Wynik umożliwia ocenę skuteczności i bezpieczeństwa terapii, wykrycie nieprawidłowej przyjmowania leku, a także identyfikację interakcji lekowych i wpływu czynników genetycznych (np. polimorfizmy CYP2D6) na metabolizm.
Wskazania kliniczne Monitorowanie terapeutyczne u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ICD‑10: F84‑*, F90‑*, F91‑*), w tym autyzmem, ADHD, zaburzeniami zachowania. Ocena przyjmowania leku i zgodności z zaleceniami w terapii depresji, lęku lub zaburzeń somatycznych. Wykrywanie potencjalnych interakcji lekowych (np. inhibitory CYP2D6, induktory CYP3A4) oraz wpływu niewydolności wątroby lub nerek.
Dostosowanie dawki w przypadku działań niepożądanych, braku odpowiedzi klinicznej lub w trakcie zmiany schematu dawkowania. Badanie w kontekście PANS/PANDAS, gdzie stosowanie wenlafaksyny może wymagać szczegółowego monitorowania ze względu na współistniejące zaburzenia immunologiczne. Materiał biologiczny Krew żylna – 5 ml (przy pobraniu do probówki bez dodatku antykoagulantu).
Surowica – po odwirowaniu próbki w temperaturze 4 °C, przechowywana w zamrażarce (−20 °C lub niżej) do momentu analizy. Przygotowanie pacjenta Do uzyskania wiarygodnego wyniku zaleca się pobranie próbki w stanie „trough”, czyli najpóźniej 12 h po ostatniej dawce wenlafaksyny (zwykle przed poranną dawką). Pacjent powinien powstrzymać się od jedzenia i picia (poza wodą) przez co najmniej 2 h przed pobraniem, aby uniknąć wpływu posiłków na poziom leku.
Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (HPLC‑MS/MS) lub, w niektórych laboratoriach, metodą gazowej chromatografii‑MS. Metoda zapewnia wysoką czułość (dolny limit wykrywalności ≈ 10 ng/ml) oraz precyzję (CV Zakresy referencyjne Stężenie terapeutyczne wenlafaksyny: 100–400 ng/ml (≈ 0,1–0,4 µg/ml). Stężenie O‑desmetylwenlafaksyny: 50–300 ng/ml.
Łączna suma (wenlafaksyna + ODV) w przedziale 150–700 ng/ml uznawana jest za optymalną w większości populacji. Interpretacja wyników Stężenie poniżej 100 ng/ml – możliwe niedostateczne dawkowanie, nieprzestrzeganie zaleceń, szybki metabolizm (np. ultrarozwinięcie CYP2D6) lub interakcje zwiększające eliminację leku. Stężenie w przedziale 100‑400 ng/ml – prawdopodobny zakres terapeutyczny; dalsza ocena kliniczna w kontekście objawów.