Cel badania Test służy do określenia ilości wazoaktywnego polipeptydu jelitowego (VIP) – neuropeptydu, który reguluje tonus mięśni gładkich, przepływ krwi, wydzielanie elektrolitów oraz wodę w przewodzie pokarmowym. Wynik umożliwia zarówno identyfikację nadmiernej produkcji VIP, jak i wykrycie ewentualnych niedoborów. Wskazania kliniczne Podejrzenie guzów neuroendokrynnych wydzielających VIP (tzw.
VIPoma), które objawiają się wodnistą biegunką, hipokaliemią i kwasowością żołądka (zespół WDHA). Ocena przyczyn przewlekłej biegunki, zespołu nadmiernego wydzielania wody w jelicie oraz niejasnych zaburzeń elektrolitowych. Diagnostyka wybranych chorób neurologicznych i immunologicznych, w których zmiany poziomu VIP pełnią rolę modulacyjną.
Badania naukowe i kliniczne dotyczące zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, ze względu na obserwowane nieprawidłowości w osi mózg‑jelito‑immunologicznej. Materiał biologiczny Surowica lub osocze pobrane z żyły w warunkach sterylnych. 24‑godzinna zbiórka moczu, gdy konieczna jest ocena wydzielania VIP w moczu. Przygotowanie pacjenta Udzielenie wywiadu dotyczącego przyjmowanych leków (np. glukokortykosteroidy, inhibitory ACE, suplementy), które mogą wpływać na poziom VIP.
Post trwający 8‑12 godzin przed pobraniem krwi – eliminuje wpływ posiłku na sekrecję peptydów jelitowych. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w dniu badania. W przypadku zbiórki moczu – zebranie całej objętości wydalonej w ciągu 24 h, przechowywanie próbki w temperaturze chłodniczej (4 °C). Metoda Stężenie VIP oznacza się metodą immunochemiczną, najczęściej testem immunoenzymatycznym ELISA lub immunofluorescencją.
Wykorzystuje się przeciwciała monoklonalne o wysokiej specyficzności dla VIP, co zapewnia czułość sięgającą 0,5 pg/ml oraz doskonałą swoistość. Interpretacja wyników Wartości prawidłowe – zależą od zastosowanej techniki; typowo 0‑30 pg/ml w surowicy oraz 0‑150 pg/24 h w moczu. Poziomy podwyższone – mogą wskazywać na VIPomę lub inne guzy neuroendokrynne, a także na ciężkie stany zapalne jelit, niewydolność serca lub niektóre nowotwory.
Poziomy obniżone – mogą odzwierciedlać dysfunkcję autonomicznego układu nerwowego, przewlekłe zapalenie jelit, a w badaniach eksperymentalnych – zaburzenia neuroprzekaźnikowe związane z autyzmem. Interpretacja powinna być prowadzona w kontekście objawów klinicznych, wyników innych badań laboratoryjnych oraz przyjmowanych leków.