Cel badania Pomiar stężenia wazoaktywnego peptydu jelitowego (VIP) w osoczu krwi żylnej. Test służy do wykrywania nadmiernej sekrecji VIP, co jest charakterystyczne dla guzów neuroendokrynnych (np. VIPoma), a także do oceny zaburzeń regulacji przewodu pokarmowego i układu immunologicznego, które mogą odgrywać rolę w patofizjologii zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu.
Wskazania kliniczne Podejrzenie nowotworu neuroendokrynnego wydzielającego VIP (ICD‑10: C25.4 – nowotwór trzustki, podtyp neuroendokrynny). Objawy zespołu wodobrzusza, biegunki wodnistej, hiperkaliemii i kwasicy metabolicznej (zespół VIPoma). Choroby przewodu pokarmowego związane z dysfunkcją motoryki jelit (np. zespół jelita drażliwego, choroba zapalna jelit).
Badania badawcze i diagnostyczne w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD (ICD‑10: F84.0) – ocena wpływu dysregulacji osi jelito‑mózg na objawy kliniczne. Monitorowanie terapii immunomodulacyjnej lub farmakologicznej wpływającej na układ neuroendokrynny. Materiał badania Krew żylna pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA. Po pobraniu próbki należy odwirować w ciągu 30 min w temperaturze 4 °C, oddzielić osocze i natychmiast poddać analizie lub zamrozić w –80 °C.
Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien być na czczo (co najmniej 8 h) przed pobraniem krwi. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w dniu badania. Ze względu na wyjątkową niestabilność peptydu, próbka musi być transportowana w warunkach chłodniczych i przetwarzana natychmiast po pobraniu.
Metoda Stężenie VIP oznacza się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochemiluminescencyjną (CLIA) z wykorzystaniem wysoko czułych przeciwciał monoklonalnych. Test charakteryzuje się zakresem pomiarowym 5‑500 pg/mL i współczynnikiem zmienności wewnątrz‑ i pomiędzyserii Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: Podwyższone stężenie: > 200 pg/mL sugeruje nadmierną sekrecję VIP, typową dla VIPoma lub innych guzów neuroendokrynnych.
Umiarkowane podwyższenie: 30‑200 pg/mL może odzwierciedlać stan zapalny, dysfunkcję autonomicznego układu nerwowego lub zaburzenia osi jelito‑mózg, zwłaszcza u pacjentów z ASD. Obniżone stężenie: Uwagi praktyczne Ze względu na wysoką podatność VIP na degradację enzymatyczną, każde opóźnienie w przetwarzaniu próbki może prowadzić do fałszywie niskich wyników. W razie wątpliwości co do jakości próbki, prosimy o kontakt z laboratorium (cs) przed wydaniem wyniku.