Cel badania Analiza całkowitej zawartości wapnia (Ca) w dobowej próbce moczu służy do oceny bilansu wapniowego organizmu, obejmującego wchłanianie jelitowe, resorpcję kostną oraz wydalanie nerkowe. Wynik pozwala wykryć zarówno zwiększone, jak i zmniejszone wydalanie wapnia, co jest kluczowe przy diagnostyce chorób nerek, zaburzeń przytarczyc, kamicy nerkowej oraz szerokiego spektrum zaburzeń metabolicznych.
Wskazania kliniczne monitorowanie funkcji nerek przy podejrzeniu nefropatii, zespołu nerczycowego, zapalenia kłębuszków lub przewlekłej choroby nerek rozpoznanie przyczyn kamicy nerkowej, zwłaszcza kamieni wapniowych (fosforanowo-wapniowych) ocena aktywności przytarczyc – nadczynność lub niedoczynność oraz korelacja z poziomem parathormonu (PTH) badanie przy podejrzeniu zaburzeń wchłaniania wapnia w przewodzie pokarmowym (celiakia, choroby zapalne jelit, resekcje jelit) kontrola terapii wpływającej na gospodarkę wapnia – suplementacja wapnia i witaminy D, leki moczopędne (tiazydy, diuretyki pętlowe), inhibitory wchłaniania wapnia ocena ryzyka osteoporozy i zaburzeń metabolicznych kości u pacjentów leczonych bisfosfonianami lub innymi lekami wpływającymi na remodelowanie kości monitorowanie pacjentów z nowotworami z tendencją do przerzutów kostnych (pierś, płuca, prostata, szpiczak mnogi) u osób z autyzmem (ASD) – w ramach kompleksowej oceny współistniejących zaburzeń metabolicznych, które mogą wpływać na rozwój neurologiczny i zachowanie Przygotowanie pacjenta Do badania wymagana jest dobowa zbiórka moczu.
Pacjent powinien rozpocząć zbieranie od pierwszego porannego oddania, a następnie gromadzić cały kolejny mocz przez kolejne 24 h, włączając w to nocne oddania. W dniu zbierania należy unikać: pokarmów i napojów bogatych w wapń (nabiał, zielone warzywa liściaste, orzechy) suplementów wapnia i witaminy D, chyba że lekarz zaleci ich kontynuację intensywnej aktywności fizycznej, która może zwiększyć wydalanie wapnia Podczas zbiórki zaleca się stałą podaż płynów (ok.
2 l/dobę) oraz przechowywanie próbki w lodówce (2‑8 °C). Po zakończeniu 24‑godzinnego okresu mocz należy dokładnie wymieszać i przetransportować do laboratorium. Metoda Materiałem biologicznym jest mocz zebrany w 24‑godzinnym okresie. Analiza przeprowadzana jest najczęściej metodą spektrofotometrii kompleksometrycznej (np.
z użyciem EDTA), ale w nowoczesnych laboratoriach stosuje się także: atomową spektroskopię absorpcyjną (AAS) indukcyjnie sprzężoną plazmę z spektrometrią mas (ICP‑MS) Wynik wyrażany jest w miligramach wapnia wydalonego na dobę (mg/24 h) lub, w przypadku dzieci, w mg/kg/24 h.
Zakresy referencyjne Dorośli: 100 – 321 mg/24 h (wartość uznawana za prawidłową) Dzieci: zależne od wieku, masy ciała i płci – typowo 2 – 4 mg/kg/24 h; szczegółowe przedziały znajdują się w tabelach laboratoryjnych Interpretacja wyników Hipokalciuria (niskie wydalanie wapnia) może wystąpić w: zespole nerczycowym, zapaleniu kłębuszków nerkowych zasadowicy metabolicznej stosowaniu tiazydowych diuretyków niedoczynności przytarczyc, niedoborach witaminy D, hipoalbuminemii zaburzeniach wchłaniania wapnia w przewodzie pokarmowym lub niewystarczającej podaży dietetycznej rodzinnej hipokalciurii (np.