Cel badania Pomiar całkowitej zawartości wapnia w surowicy krwi ma na celu ocenę równowagi wapniowo‑fosforanowej organizmu, co jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania układu kostnego, mięśniowego, nerwowego oraz układu hemostatycznego.
Wskazania kliniczne rozpoznanie i kontrola hiperkalcemii oraz hipokalcemii; badanie przy podejrzeniu zaburzeń przytarczyc (nadczynność lub niedoczynność), niedoboru witaminy D, chorób nerek czy zaburzeń metabolicznych; monitorowanie terapii wpływających na poziom wapnia, np.
suplementacji, leków przeciwpadaczkowych, kortykosteroidów czy bisfosfonanów; ocena ryzyka i postępu chorób kostnych, takich jak osteoporoza, osteomalacja czy choroby metaboliczne kości; wyjaśnianie objawów neurologicznych i mięśniowych – drgawek, parestezji, skurczów mięśniowych; część kompleksowej oceny metabolicznej u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie niekiedy obserwuje się nieprawidłowości w gospodarce wapniowej wpływające na neuroprzekaźnictwo.
Materiał biologiczny Do badania wykorzystywana jest surowica krwi pobrana z żyły. Przygotowanie pacjenta post trwający od 8 do 12 godzin przed pobraniem (dozwolone jedynie picie wody); rezygnacja z przyjmowania suplementów wapnia, witaminy D oraz leków mogących modyfikować poziom wapnia (np. diuretyki tiazydowe, bisfosfoniany) przynajmniej 24 h przed pobraniem; unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu przed badaniem.
Metoda Po pobraniu krwi następuje odwirowanie w celu uzyskania surowicy. Stężenie wapnia wyznacza się najczęściej metodą fotometryczną, wykorzystując kompleksy barwne tworzone z jonami Ca²⁺ przy udziale reagentów takich jak o‑crezolofaleina lub arsenazo III. Alternatywnie dopuszcza się metodę absorpcji atomowej. Wynik podaje się w mmol/L lub mg/dL.
Interpretacja wyników Zakres referencyjny dla całkowitego wapnia w surowicy wynosi zazwyczaj 2,1‑2,6 mmol/L (8,5‑10,5 mg/dL), choć może się nieco różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody. Wartość podwyższona (hiperkalcemia) – sugeruje m.in. nadczynność przytarczyc, nowotwory wydzielające parathormon, choroby granulomatozowe, przedawkowanie witaminy D, nadmierną suplementację wapnia lub przyjmowanie leków zwiększających poziom wapnia.