Cel badania Pomiar stężenia wankomycyny w surowicy (lub osoczu) ma na celu monitorowanie terapii antybiotykowej, określenie zarówno najniższego (trough), jak i najwyższego (peak) poziomu leku w krwi, oraz ocenę farmakokinetyki – wchłaniania, dystrybucji i eliminacji. Dzięki temu możliwe jest indywidualne dostosowanie dawki i interwału podawania, aby uzyskać maksymalny efekt przeciwbakteryjny przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych.
Wskazania kliniczne Kontrola terapii wankomycyną u pacjentów z ciężkimi zakażeniami wywołanymi Gram‑dodatnimi drobnoustrojami, takimi jak Clostridioides difficile, Campylobacter jejuni czy oporne staphylokoki. Ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia u osób z upośledzoną czynnością nerek (przewlekła choroba nerek, hemodializa, przeszczep nerki).
Zapobieganie toksyczności wankomycyny, w szczególności nefro‑ i ototoksyczności, poprzez utrzymanie stężeń w granicach terapeutycznych. Pacjenci z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), u których antybiotykoterapia może wpływać na przebieg choroby lub współistniejące leczenie wspomagające. Monitorowanie interakcji lekowych (np. aminokwasowe roztwory, leki nefrotoksyczne) które mogą zmieniać poziom wankomycyny.
Materiał i przygotowanie pacjenta Materiał biologiczny: krew – surowica lub osocze. Moment pobrania próbki: Peak (szczyt): 1‑2 h po zakończeniu infuzji wankomycyny. Trough (dolny poziom): tuż przed podaniem kolejnej dawki, najczęściej po 12‑24 h od poprzedniej. Przygotowanie pacjenta: nie wymaga specjalnej diety, ale należy unikać jednoczesnego podawania roztworów aminokwasowych lub innych leków mogących zakłócić wynik.
Metoda pomiaru Stężenie wankomycyny określa się najczęściej jedną z następujących technik: Immunoenzymatyczny test (ELISA): szybka metoda oparta na przeciwciałach specyficznych dla wankomycyny, zapewniająca dobrą czułość w zakresie terapeutycznym. Chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas (LC‑MS/MS): metoda referencyjna, charakteryzująca się wysoką precyzją, selektywnością i możliwością jednoczesnego oznaczania metabolitów.
Obie techniki pozwalają na wykrycie stężeń od kilku µg/ml do kilkudziesięciu µg/ml, co pokrywa zakresy klinicznie istotne. Zakresy terapeutyczne i interpretacja wyników Stężenie trough: 10‑20 µg/ml – zakres uznawany za terapeutyczny w ciężkich zakażeniach. >20 µg/ml – zwiększone ryzyko nefro‑ i ototoksyczności; zaleca się redukcję dawki. Stężenie peak: zazwyczaj 20‑40 µg/ml; pomaga ocenić, czy podana dawka osiąga wymagany maksymalny poziom.