Cel badania Określenie koncentracji wanadu (V) w surowicy krwi żylnej. Test służy do oceny statusu tego mikroelementu w organizmie, identyfikacji nadmiernej ekspozycji środowiskowej lub zawodowej oraz wspomagania diagnostyki zaburzeń metabolicznych i niektórych chorób neurorozwojowych. Badanie jest klasyfikowane pod kodem ICD‑10 R07.
Wskazania kliniczne Potencjalne narażenie na wanad w miejscu pracy (przemysł chemiczny, metalurgiczny, spawalniczy) lub w środowisku (zanieczyszczenia powietrza, woda). Ocena stanu odżywienia i równowagi mikroelementowej u pacjentów z podejrzeniem niedoboru lub toksyczności wanadu. Badania kontrolne u osób z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak insulinooporność czy cukrzyca, ze względu na insulinopodobne działanie wanadu.
Wspomaganie diagnostyki i monitorowania pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), u których nieprawidłowy poziom pierwiastków śladowych może wpływać na procesy neurobiologiczne. Badania naukowe i kontrola jakości środowiska w populacjach ryzykownych. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna (ok. 5 ml) do probówki bez antykoagulantu, po której następuje odwirowanie i pobranie surowicy.
Zaleca się: Post przynajmniej 8‑godzinny post (woda do picia dozwolona). Unikanie suplementów mineralnych oraz leków zawierających metale ciężkie na 48 h przed pobraniem. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego i stresu w dniu pobrania. Przechowywanie próbki w temperaturze –20 °C lub niższej, w zamkniętym pojemniku, do momentu analizy.
Metoda Stężenie wanadu mierzone jest najczęściej przy użyciu technik wysokoczułych: ICP‑MS (indukcyjnie sprzężona plazma spektrometria masowa) – zapewnia precyzyjny pomiar w zakresie pod‑ppm. AFS (atomowa spektroskopia fluorescencyjna) lub AAS (atomowa spektroskopia absorpcyjna) – alternatywne metody przy niższej czułości. Analiza przeprowadzana jest w laboratorium po odpowiedniej kalibracji przy użyciu standardów referencyjnych.
Zakres referencyjny i interpretacja wyników Typowy zakres prawidłowy stężenia wanadu w surowicy wynosi 0,01‑0,05 µg/L (10‑50 ng/mL). Wartości powyżej tego przedziału mogą wskazywać: Ekspozycję zawodową lub środowiskową – często >0,1 µg/L. Zaburzenia nerek, które ograniczają wydalanie wanadu. Przyjmowanie suplementów zawierających wanad. Obniżone poziomy ( Brak ekspozycji i niską zawartość wanadu w diecie. Możliwy niedobór, choć klinicznie rzadko obserwowany.