Cel badania Pomiar poziomu tyreotropiny (TSH) w surowicy krwi ma na celu ocenę regulacji osi podwzgórze‑przysadka‑tarczyca. Dzięki temu można określić, czy tarczyca pracuje prawidłowo, czy występują zaburzenia jej czynności, oraz ocenić efektywność podjętej terapii hormonalnej. Wskazania kliniczne Podejrzenie nadczynności tarczycy (np. tachykardia, utrata masy ciała, nadpobudliwość). Podejrzenie niedoczynności tarczycy (np.
zmęczenie, przyrost masy, obniżona temperatura ciała). Kontrola leczenia farmakologicznego (leki antytarczycowe, hormony tarczycowe). Ocena funkcji tarczycy w stanach bezobjawowych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), PANS/PANDAS. Badanie przesiewowe przed planowaną ciążą lub w trakcie ciąży. Ocena przyczyn zaburzeń metabolicznych, niepłodności, zaburzeń lipidowych. Metoda Próbka pobierana jest z żyły, najczęściej w postaci surowicy.
Analiza odbywa się metodą immunochemiczną – najczęściej immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub immunochemiluminescencyjnym (CLIA). Testy te wykrywają TSH z wysoką czułością i specyficznością, umożliwiając uzyskanie wyniku w przedziale od około 0,1 do 10 µIU/mL, zależnie od zastosowanego zestawu. Interpretacja wyników Wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium, lecz typowy zakres wynosi 0,4‑4,0 µIU/mL.
TSH podwyższone (>4,0 µIU/mL) – wskazuje na niedoczynność tarczycy (pierwotną lub wtórną). Wysokie TSH przy jednoczesnym niskim poziomie wolnych hormonów tarczycowych (FT4, FT3) potwierdza pierwotną niedoczynność. TSH obniżone (<0,4 µIU/mL) – sugeruje nadczynność tarczycy lub supresję osi podwzgórze‑przysadka (np. podanie leków zawierających hormony tarczycowe). TSH w normie przy nieprawidłowych FT4/FT3 – może oznaczać wczesny etap dysfunkcji tarczycy (tzw.
subkliniczną), wymagający dalszej obserwacji. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, nieprawidłowe wyniki TSH mogą współwystępować z objawami neuropsychiatrycznymi, wpływać na metabolizm mózgu oraz modulować przebieg ASD i pokrewnych schorzeń. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagane specjalne przygotowanie dietetyczne, jednak zaleca się: Unikanie dużych dawek suplementów jodu lub leków wpływających na funkcję tarczycy w ciągu 24 h przed badaniem.
Zachowanie standardowego trybu życia – nie należy wstrzymywać posiłków. Informowanie lekarza o przyjmowanych lekach (leki antytarczycowe, hormony tarczycowe, amiodaron, kortykosteroidy). Informacje dodatkowe Kod ICD: L69. Materiał biologiczny: krew żylna, surowica.