Cel badania Test „Tuńczyk F40” służy do oznaczenia ilości kortyzolu – głównego hormonu stresu – w surowicy krwi. Wynik pozwala ocenić, czy oś podwzgórze‑przysadka‑nadnercza (HPA) funkcjonuje prawidłowo, co ma znaczenie przy diagnostyce i monitorowaniu fobicznych zaburzeń lękowych oraz innych stanów związanych z nieprawidłową regulacją stresu.
Wskazania kliniczne potwierdzenie i ocena nasilenia fobicznych zaburzeń lękowych (ICD‑F40); monitorowanie skuteczności terapii przeciwlękowej lub interwencji behawioralnych; ocena reakcji stresowej u pacjentów z autyzmem (ASD), u których lęk i nadwrażliwość na stres są częste; rozpoznanie zespołu Cushinga, nadczynności lub niewydolności nadnerczy, które mogą współistnieć z objawami lękowymi; badanie w sytuacjach podejrzenia zaburzeń metabolicznych wpływających na oś HPA (np.
Materiał biologiczny Do oznaczenia kortyzolu pobiera się krew – zazwyczaj 5 ml krwi pełnej. Próbka może być skierowana do probówki z antykoagulantem (EDTA) lub do probówki bez antykoagulantu, w zależności od przyjętej metody analitycznej.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi pacjent powinien: być na czczo minimum 8 godzin; unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia kofeiny w dniu pobrania; zgłosić lekarzowi przyjmowanie leków sterydowych, inhibitorów enzymów wątrobowych oraz suplementów wpływających na gospodarkę hormonalną; jeśli to możliwe, pobranie wykonać rano (około 08:00), aby uwzględnić naturalny rytm dobowy kortyzolu.
Metoda Stężenie kortyzolu określa się jedną z dwóch metod: test immunochemiczny – najczęściej immunoenzymatyczny (ELISA) lub immunochemiluminescencyjny, zapewniający wysoką czułość; chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas (LC‑MS/MS), uznawana za złoty standard ze względu na precyzję i możliwość jednoczesnego oznaczenia metabolitów.
Interpretacja wyników Wartości prawidłowe – zazwyczaj 5‑25 µg/dl (lub 138‑690 nmol/L), zależnie od laboratorium i pory pobrania; wskazują na prawidłową regulację osi HPA. Poziomy podwyższone – mogą świadczyć o chronicznym stresie, aktywacji układu HPA, fobicznych zaburzeniach lękowych, zespole Cushinga lub przyjmowaniu leków glikokortykosteroidowych.