Cel badania Analiza stężenia elastazy trzustkowej w kale służy do oceny funkcji egzokrynnej trzustki. Elastaza jest enzymem proteolitycznym, który po wydzieleniu do dwunastnicy rozkłada białka na krótsze peptydy, umożliwiając ich dalsze trawienie i wchłanianie. Pomiar tego enzymu w kale odzwierciedla rzeczywiste wydzielanie trzustkowe, ponieważ elastaza jest stabilna w przewodzie pokarmowym i nie ulega znaczącej degradacji.
Wskazania kliniczne Podejrzenie niewydolności egzokrynnej trzustki (np. w przebiegu mukowiscydozy, przewlekłego zapalenia trzustki, cukrzycy typu 1). Objawy malabsorpcji: biegunki tłuszczowe, utrata masy ciała, niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Monitorowanie terapii enzymatycznej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością trzustki.
Ocena funkcji trzustki u dzieci i dorosłych z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, które mogą współistnieć z problemami trawiennymi. Diagnostyka przy niejasnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, gdy podejrzewa się zaburzenia wydzielania enzymów trzustkowych. Metoda Stosuje się jedną z następujących technik: ELISA (ang.
enzyme‑linked immunosorbent assay) – immunologiczne wiązanie elastazy z przeciwciałami i pomiar intensywności sygnału kolorowego lub fluoroscencyjnego. Immunochemiluminescencja – wykrywanie elastazy przy pomocy znakowanych przeciwciał emitujących światło po reakcji chemicznej. Metoda jest standaryzowana pod kątem ilości stolca (zwykle 5 g lub 0,5 g suchej masy) i wyrażana w mikrogramach elastazy na gram kału (µg/g).
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety; zaleca się unikanie wysokotłuszczowych posiłków w ciągu 24 h przed pobraniem próbki, aby nie wpływać na zmienność wyników. W przypadku przyjmowania leków enzymatycznych należy je odstawić na co najmniej 24 h przed pobraniem próbki, o ile nie zagraża to stanowi klinicznemu pacjenta.
Próbka powinna być pobrana z jednorazowego wypróżnienia, najlepiej rano, i natychmiast przekazana do laboratorium lub zamrożona (‑20 °C) w przypadku opóźnienia. Unikać pobierania próbki po podaniu antybiotyków, probiotyków lub leków przeciwgrzybiczych w ciągu 48 h, gdyż mogą one wpływać na mikroflorę jelitową i stabilność enzymu.