Cel badania Test określa stężenie tryptazy – enzymu proteolitycznego uwalnianego z ziarniniaków mastocytów – w surowicy krwi. Pomiar służy do: oszacowania ryzyka wystąpienia ciężkiej reakcji anafilaktycznej po ukąszeniach owadów błonkoskrzydłych (np.
pszczół, os, szerszeni), wykorzystania jako marker przesiewowy w diagnostyce mastocytozy oraz innych stanów z podwyższoną aktywacją mastocytów, ustalenia bezpieczeństwa i optymalizacji immunoterapii odczynników jadu (venom immunotherapy, VIT).
Wskazania kliniczne podejrzenie alergii na jad owadów błonkoskrzydłych, zwłaszcza po ciężkim lub wielokrotnym ukąszeniu, planowanie i monitorowanie immunoterapii jadem, ocena przyczyn niejasnych reakcji anafilaktycznych, rozpoznanie i monitorowanie mastocytozy (ICD‑10 D47.4), badanie u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), u których występuje podwyższona częstość chorób alergicznych i potrzebna jest kompleksowa ocena immunologiczna.
Materiał i metoda Do badania pobiera się 5‑10 ml krwi żylnej, z której otrzymuje się surowicę. Stężenie tryptazy oznacza się metodą immunoenzymatyczną (np. ImmunoCAP, ELISA) wykorzystując przeciwciała monoklonalne wiążące enzym. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania – nie jest konieczna podaż przed pobraniem krwi, zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz leków wpływających na uwalnianie mastocytów (np.
antihistaminy, kortykosteroidy) w ciągu 24 h przed pobraniem, jeśli to możliwe, próbka powinna być pobrana w warunkach sterylnych i niezwłocznie odwirowana w celu uzyskania surowicy. Interpretacja wyników Stężenie bazowe < 11,4 µg/L – wynik w normie, niskie ryzyko ciężkiej reakcji anafilaktycznej. 11,4 – 20 µg/L – podwyższony poziom, wskazuje na zwiększoną aktywację mastocytów; zaleca się dalszą ocenę kliniczną i ewentualne dodatkowe badania (np.
> 20 µg/L – znaczne podwyższenie, sugeruje obecność mastocytozy układowej lub lokalnej; wymaga dalszej diagnostyki zgodnie z wytycznymi WHO. W kontekście alergii na jad owadów, podwyższony wynik zwiększa prawdopodobieństwo ciężkiej reakcji przy kolejnym ukąszeniu i może wpływać na decyzję o rozpoczęciu immunoterapii.