Cel badania Analiza ilościowa trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (TCA) w surowicy krwi w celu ustalenia, czy ich stężenie mieści się w przedziale terapeutycznym, a także wykrycia stanów przedawkowania lub toksyczności. Wskazania kliniczne Rutynowa kontrola terapeutyczna u pacjentów przyjmujących TCA, takich jak amitriptylina, imipramina czy nortriptylina.
Monitorowanie w sytuacjach zwiększonego ryzyka toksyczności – niewydolność nerek lub wątroby, znane interakcje lekowe, podejrzenie przedawkowania. Wyjaśnienie niepokojących objawów, np. zaburzeń rytmu serca, objawów neurologicznych lub innych działań niepożądanych. Ocena przyjmowania leków w kontekście współistniejących zaburzeń psychicznych u osób z autyzmem (ASD, PANS/PANDAS).
Weryfikacja zgodności przyjmowanych leków z zaleceniami terapeutycznymi w przypadkach niejasnego stosowania lub podejrzenia nadużycia. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana do probówki z antykoagulantem (najczęściej heparyną) lub do probówki bez antykoagulantu w celu uzyskania surowicy. Metoda Stężenie TCA oznacza się najczęściej wysokosprawną chromatografią cieczową połączoną z detekcją masowo‑spektrometryczną (HPLC‑MS/MS) lub z detekcją w podczerwieni/UV.
W niektórych laboratoriach dostępne są szybkie testy immunochemiczne (ELISA), które dostarczają przybliżonych wyników i wymagają potwierdzenia metodą chromatograficzną. Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana w stanie wytrawienia, czyli po 8‑12 godzinach od ostatniej dawki leku, aby zmierzyć poziom szczytowy. W sytuacjach nagłych, takich jak podejrzenie przedawkowania, dopuszcza się pobranie krwi w dowolnym momencie.
Interpretacja wyników Poziom terapeutyczny – zależy od konkretnego środka; przykładowo amitriptylina 100‑250 ng/ml, nortriptylina 50‑150 ng/ml. Poziom podterapeutyczny – może sugerować zbyt niską dawkę lub przyspieszony metabolizm leku. Poziom toksyczny – zwykle powyżej 300‑400 ng/ml (wartość zależna od leku) i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Wynik należy zestawić z wiekiem, masą ciała, funkcją nerek i wątroby oraz jednoczesnym stosowaniem innych preparatów.
Związek z autyzmem i zaburzeniami neurorozwojowymi Osoby z ASD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często wymagają leczenia objawów współistniejących, takich jak depresja, lęk czy zaburzenia zachowania, przy użyciu trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Monitorowanie ich stężenia ma szczególne znaczenie, ponieważ: Wrażliwość na leki może być zwiększona w wyniku współistniejących zaburzeń metabolicznych. Możliwe interakcje z lekami stosowanymi w terapii ASD (np.