Cel badania Badanie ma na celu dokładne oznaczenie stężenia transformującego czynnika wzrostu beta (TGF‑β) w materiale biologicznym – surowicy lub osoczu. TGF‑β jest wielokierunkowym cytokinem, którego trzy izoformy (TGF‑β1, TGF‑β2, TGF‑β3) regulują procesy immunologiczne, zapalne, fibrogenezę oraz rozwój i różnicowanie komórek nerwowych poprzez szlak sygnałowy SMAD.
Wskazania kliniczne Monitorowanie aktywności chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów czy zapalenie skórno-mięśniowego. Diagnostyka i kontrola chorób włóknieniowych (np. marskość wątroby, zwłóknienie płuc, włóknienie serca), w których podwyższony TGF‑β odgrywa kluczową rolę w nadmiernym odkładaniu macierzy pozakomórkowej.
Ocena nowotworów, w których zwiększona aktywność TGF‑β może sprzyjać progresji guza, immunosupresji mikrośrodowiska nowotworowego oraz oporności na terapie. Badanie zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu (ASD), PANS/PANDAS oraz innych stanów neurozapalnych – nieprawidłowe poziomy TGF‑β są powiązane z dysfunkcją bariery krew‑mózg, zaburzeniami synaptycznymi i nieprawidłową regulacją limfocytów T regulatorowych.
Kontrola skuteczności terapii immunomodulujących, przeciwzapalnych lub antyfibrotycznych, np. kortykosteroidów, inhibitorów kinazy JAK, leków anty‑TGF‑β. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Próbka: 5 ml krwi pobranej do probówki bez antykoagulantu (surowica) lub z EDTA (osocze).
Warunki transportu: utrzymanie w temperaturze 2‑8 °C, analiza najlepiej w ciągu 4 h od pobrania; przy dłuższym przechowywaniu – zamrożenie w –20 °C lub –80 °C, unikając wielokrotnych cykli zamrażania‑rozmrażania. Przygotowanie: nie wymaga długiego postu; zaleca się powstrzymanie się od posiłków tłustych oraz intensywnego wysiłku fizycznego na 2‑3 h przed pobraniem, gdyż mogą one wpływać na poziom cytokin.
Pacjent powinien poinformować laboratorium o przyjmowanych lekach immunosupresyjnych, sterydach, suplementach (np. witamina D, kwasy omega‑3) oraz o ewentualnych infekcjach, które mogą modulować stężenie TGF‑β. Metoda pomiaru Stężenie TGF‑β wyznacza się najczęściej przy użyciu testu immunoenzymatycznego (ELISA) lub immunochemiluminescencji. Wykorzystuje się przeciwciała monoklonalne specyficzne dla poszczególnych izoform (TGF‑β1, TGF‑β2, TGF‑β3).