Cel badania Badanie poziomu testosteronu w surowicy krwi ma na celu określenie ilości tego hormonu steroidowego w organizmie pacjenta. Wynik pozwala ocenić, czy produkcja testosteronu mieści się w normie, czy występuje jego niedobór lub nadmiar, co ma bezpośredni wpływ na wiele procesów fizjologicznych. Wskazania kliniczne Objawy niedoboru testosteronu u mężczyzn: zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, spadek masy mięśniowej, osteoporoza, zmęczenie, depresja.
Objawy nadmiaru testosteronu: trądzik, łysienie androgenowe, agresja, zwiększone ryzyko zakrzepicy. Problemy z płodnością – niska liczba plemników, zaburzenia spermatogenezy. Ocena przyczyn opóźnionego dojrzewania płciowego lub przedwczesnego rozwoju płciowego. Monitorowanie terapii zastępczej testosteronem oraz leczenia nowotworów zależnych od androgenów.
Badania w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu (ASD), gdzie nieprawidłowe poziomy androgenów w okresie prenatalnym są badane jako potencjalny czynnik ryzyka. Metoda Do oznaczenia testosteronu wykorzystuje się najczęściej immunochemiczne metody laboratoryjne, takie jak immunoenzymatyczne testy (ELISA) lub testy chemiluminescencyjne (CLIA).
Próbka pobierana jest z żyły (krew żylna), a następnie po odwirowaniu uzyskuje się surowicę, w której mierzony jest wolny oraz związany testosteron. Interpretacja wyników Normy referencyjne różnią się w zależności od płci, wieku oraz laboratorium, jednak przyjmuje się ogólne zakresy: Mężczyźni (18‑45 lat): 300‑1000 ng/dl (10‑35 nmol/L). Kobiety (wartości niższe): 15‑70 ng/dl (0,5‑2,4 nmol/L).
Wynik poniżej dolnej granicy może wskazywać na hipogonadyzm, uszkodzenie jąder lub przysadki, przewlekłe choroby, stres lub przyjmowanie leków wpływających na oś podwzgórze‑przysadka‑gonady. Wynik powyżej górnej granicy może sugerować hiperandrogenizm, guzy produkujące androgeny, nadużywanie sterydów anabolicznych lub niewłaściwe dawkowanie terapii hormonalnej.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w ciągu 24 h. Nieprzyjmowanie leków sterydowych, inhibitorów aromatazy czy suplementów zawierających testosteron bez konsultacji z lekarzem. Badanie najlepiej wykonać rano (między 7:00 a 10:00), gdy poziom testosteronu naturalnie osiąga szczyt. Pacjenci przyjmujący hormony zastępcze powinni zgłosić to lekarzowi – może być konieczne odstawienie leku przed badaniem.