Cel badania Badanie ma na celu określenie zdolności limfocytów T do reakcji na antygen wirusa ospy wietrznej (Varicella‑Zoster Virus, VZV). Dzięki metodzie ELISpot wykrywa się komórki produkujące interferon‑γ po in‑vitro stymulacji, co pozwala ocenić funkcjonalny stan odporności komórkowej przeciwko VZV. Wskazania kliniczne Ocena odporności komórkowej u pacjentów po przeszczepie narządowym lub szpiku, przy immunosupresji.
Monitorowanie odpowiedzi immunologicznej po szczepieniu przeciwko VZV, zwłaszcza u dzieci i dorosłych z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, ADHD), u których reakcja humoralna może być niepełna. Diagnostyka ryzyka reaktywacji VZV (herpes zoster) u osób starszych lub z osłabionym układem odpornościowym. Wspomaganie decyzji terapeutycznych w chorobach autoimmunologicznych i przewlekłych infekcjach, gdzie istotna jest ocena funkcji limfocytów T.
Badanie przy podejrzeniu nieprawidłowej odpowiedzi immunologicznej u pacjentów z częstymi infekcjami wirusowymi. Materiał biologiczny Do testu wykorzystuje się krew pełną pobraną do probówki z antykoagulantem CPDA (citrate‑phosphate‑dextrose‑adenine). Próbkę należy przetworzyć w ciągu 24 h od pobrania, aby zapewnić wysoką żywotność komórek. Przygotowanie pacjenta Nie jest wymagana specjalna diety ani post przed pobraniem krwi.
Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków immunosupresyjnych w dniu pobrania, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza prowadzącego. Izolacja komórek jednorodnych (PBMC) z krwi pełnej metodą gradientu density‑gradient. Rozdzielenie komórek do studzienek płytki ELISpot pokrytej przeciwciałami przeciw interferon‑γ. Inkubacja komórek z antygenem VZV (białka wirusowe) oraz kontrolą bez antygenu.
Po 18‑24 h wydzielony interferon‑γ wiąże się z przeciwciałami, a następnie jest wykrywany przy użyciu drugiego zestawu znakujących przeciwciał i podłożem enzymatycznym, co prowadzi do powstania widocznych „plamek”. Liczba plamek (spot‑forming units, SFU) jest zliczana automatycznie i wyrażana jako liczba SFU na 10⁶ PBMC. Interpretacja wyników Wysoka liczba SFU (np. >200 SFU/10⁶ PBMC) wskazuje na silną odpowiedź komórkową i prawdopodobnie skuteczną ochronę przed VZV.
Średnia liczba SFU (50‑200 SFU/10⁶ PBMC) sugeruje umiarkowaną odpowiedź, co może wymagać dodatkowej oceny klinicznej. Niska liczba SFU ( Wyniki należy interpretować w kontekście historii medycznej pacjenta, wyników badań serologicznych (np. przeciwciała IgG przeciw VZV) oraz aktualnego stanu immunologicznego.