Cel badania Test ma na celu określenie liczby limfocytów T zdolnych do wydzielania wybranych cytokin (np. interferon‑γ, IL‑2) po pobudzeniu antygenem Streptococcus. Dzięki metodzie ELISpot możliwe jest ilościowe i jakościowe oszacowanie odpowiedzi komórkowej, co jest przydatne w diagnostyce zaburzeń immunologicznych oraz w ocenie wpływu infekcji streptokokowych na układ nerwowy, w tym w kontekście ASD i innych zaburzeń neurorozwojowych.
Wskazania kliniczne Ocena funkcji komórek T w podejrzeniu pierwotnych lub wtórnych niedoborów odporności (ICD‑10: D80‑D89). Monitorowanie odpowiedzi immunologicznej u pacjentów z przewlekłymi lub nawracającymi zakażeniami streptokokowymi (ICD‑10: A40.0). Badanie immunologicznego podłoża zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), PANS/PANDAS, gdzie infekcje streptokokowe mogą wywoływać reakcje autoimmunologiczne.
Ocena skuteczności terapii immunomodulacyjnych oraz szczepień przeciwko Streptococcus. Materiał biologiczny i metoda Materiał: Krew pełna pobrana do probówki z antykoagulantem CPDA (citrate‑phosphate‑dextrose‑adenine). Metoda: ELISpot – test immunologiczny oparty na immunofluorescencji, w którym komórki są inkubowane na płytkach pokrytych przeciwciałami wychwytującymi określoną cytokinę.
Po stymulacji antygenem Streptococcus powstają wyraźne plamki, które są liczone automatycznie lub ręcznie, co pozwala określić liczbę komórek wydzielających daną cytokynę na 10⁶ limfocytów. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie wymaga się specjalnej diety ani odstawiania leków, chyba że pacjent przyjmuje immunosupresyjne środki, które mogą wpływać na wynik. Należy unikać pobierania krwi w okresie ostrej infekcji bakteryjnej, aby nie zafałszować wyniku.
Interpretacja wyników Wartość wyższa od normy (zależnej od laboratorium) wskazuje na prawidłową lub nadreaktywną odpowiedź limfocytów T na antygen streptokokowy. Obniżona liczba plamek sugeruje upośledzenie funkcji komórek T, co może być objawem immunodeficjencji, wpływu leków immunosupresyjnych lub wyczerpania immunologicznego po przewlekłej infekcji.
W kontekście ASD/PANS/PANDAS podwyższona odpowiedź może odzwierciedlać aktywację autoimmunologiczną po infekcji streptokokowej. Ograniczenia i uwagi Test ELISpot ocenia jedynie wybrane cytokiny i nie zastępuje pełnej morfologii czy biochemii krwi. Wynik powinien być interpretowany w połączeniu z innymi badaniami immunologicznymi oraz kliniczną oceną pacjenta.