Cel badania Test ROMA (Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) służy do oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia nowotworu nabłonkowego jajnika u kobiet. Algorytm łączy dwie niezależne markery nowotworowe – CA‑125 i HE4 – oraz uwzględnia wiek i status menopauzalny, aby wyznaczyć procentowe ryzyko złośliwości guza przydatków.
Wskazania kliniczne kobiety z wykrytym w badaniu ultrasonograficznym guzem przydatków, u których wymagana jest szybka ocena ryzyka nowotworowego, pacjentki z niejednoznacznymi wynikami USG lub MRI przydatków, monitorowanie pooperacyjne po usunięciu zmian przydatkowych w celu wczesnego wykrycia nawrotu, przygotowanie do planowania chirurgii ginekologicznej – pomoc w wyborze podejścia operacyjnego (minimalnie inwazyjne vs otwarte), kobiety z zespołem policystycznych jajników (PCOS) lub innymi zaburzeniami hormonalnymi, u których podwyższony CA‑125 może być mylący.
Materiał biologiczny Do testu wymagana jest surowica krwi żylnej. Pobranie powinno odbywać się po 8‑godzinnym okresie postu; zaleca się pobranie 5 ml krwi, które następnie zostaje odwirowane w celu uzyskania czystej surowicy. Metoda Immunochemiczny pomiar stężenia CA‑125 i HE4 metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub chemiluminescencyjną, zgodnie z wytycznymi producenta.
Uzyskane wyniki wprowadzane są do kalkulatora ROMA, który uwzględnia: wiek pacjentki, status menopauzalny (premenopauzalny vs postmenopauzalny), wartości CA‑125 (U/mL) i HE4 (pmol/L). Algorytm wylicza procentowe ryzyko nowotworu; wyniki klasyfikuje się jako: niskie ryzyko ( średnie ryzyko (10‑25 % lub 5‑15 %), wysokie ryzyko (>25 % lub >15 %). Interpretacja wyników Wynik testu ROMA należy interpretować w kontekście obrazu klinicznego i wyników obrazowych.
Niskie ryzyko nie wyklucza całkowicie raka, ale wskazuje na większe prawdopodobieństwo zmiany łagodnej. Wysokie ryzyko wymaga dalszej diagnostyki, najczęściej chirurgicznej, oraz konsultacji onkologicznej. Wynik pośredni (średnie ryzyko) sugeruje potrzebę dodatkowych badań, np. biopsji lub powtórzenia testu po kilku tygodniach.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi należy: odbyć 8‑godzinny post (pozwala uniknąć wpływu posiłków na poziom niektórych białek), unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz stresu w ciągu 24 h, powiadomić lekarza o przyjmowanych lekach, zwłaszcza o estrogenach, antykoncepcji hormonalnej, lekach przeciwzapalnych i antybiotykach, które mogą podwyższyć CA‑125. Ograniczenia i uwagi Test nie jest przeznaczony do stosowania w ciąży.