Cel badania Test kwasowo‑zasadowy według Sandera ma na celu ocenę zdolności organizmu do utrzymania prawidłowego pH poprzez analizę parametrów kwasowo‑zasadowych w moczu. Badanie pozwala wykryć zaburzenia takie jak kwasica lub zasadowica metaboliczna, choroby nerek (np. zespół zaburzeń w wydzielaniu kwasu), a także monitorować skuteczność terapii alkalizującej lub kwaszącej. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące zaburzenia równowagi kwasowo‑zasadowej (np.
zmęczenie, zawroty głowy, zaburzenia oddychania). Rozpoznanie i kontrola kwasicy lub zasadowicy metabolicznej (ICD‑10: E87.2). Ocena czynności nerek w kontekście zespołu nerkowego zaburzenia wydzielania kwasu (ICD‑10: N25.8). Monitorowanie pacjentów z chorobami neurorozwjowymi, u których zaburzenia metaboliczne mogą wpływać na funkcje neurologiczne. Kontrola terapii lekami alkalizującymi (np. w chorobie refluksowej żołądka) lub kwaszącymi.
Materiał Mocz – 5 kolejnych próbek pobranych w specjalnym zestawie do testu. Metoda Badanie przeprowadzane jest metodą kolorymetryczną przy użyciu zestawu testowego Sandera. Każda próbka moczu jest poddawana pomiarowi: pH moczu (skala 4,5‑8,0). Stężenie kwasu moczowego (kwasowość całkowita) – określane przez titrację. Stężenie amoniaku (NH₄⁺) – wskaźnik zdolności nerek do wydzielania kwasu. Stężenie wodorowęglanów (HCO₃⁻) – wskaźnik buforów metabolicznych.
Wyniki z pięciu kolejnych próbek pozwalają na ocenę zmienności diurnej oraz wpływu posiłków i leków. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem pierwszej próbki pacjent powinien powstrzymać się od przyjmowania leków wpływających na równowagę kwasowo‑zasadową (np. diuretyki, leki moczopędne, suplementy alkalizujące) przez co najmniej 12 godzin, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza.
W ciągu 24 godzin przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz diety bogatej w białko lub zasady. Każda z pięciu próbek powinna być pobrana w następujący sposób: pierwsza – poranna (pierwszy mocz po przebudzeniu), druga – po śniadaniu, trzecia – po obiedzie, czwarta – po kolacji, piąta – przed snem. Próbki należy przechowywać w chłodnym miejscu (2‑8 °C) i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 godzin od pobrania.
Interpretacja wyników Normy (przybliżone) dla pojedynczej próbki moczu: pH: 5,5‑7,0 (wartość średnia 6,2). Kwasowość całkowita: 10‑30 mmol/L. Interpretacja opiera się na średniej z pięciu pomiarów oraz na ich zmienności: Utrzymująco niskie pH ( Utrzymująco wysokie pH (>7,0) z podwyższonymi wodorowęglanami sugeruje zasadowicę metaboliczną, np. przy wymiotach, podaniu alkalizujących leków.