Cel badania Określenie koncentracji teofiliny w surowicy (lub plazmie) krwi w celu monitorowania leczenia, sprawdzenia, czy uzyskano zakres terapeutyczny, oraz wykrycia przedawkowania lub toksyczności leku. Wskazania kliniczne Rutynowa kontrola terapeutyczna u osób przyjmujących teofilinę w leczeniu astmy oskrzelowej, POChP, bezdechu sennego lub innych chorób układu oddechowego.
Objawy mogące sugerować przedawkowanie: nudności, wymioty, drżenia, przyspieszone tętno, zaburzenia rytmu serca, niepokój lub bezsenność. Sytuacje zwiększonego ryzyka kumulacji leku, np. niewydolność nerek lub wątroby, interakcje z inhibitorami enzymu CYP1A2 (erytromycyna, cimetydyna, fluoksetyna).
Pacjenci z ASD lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których teofilina jest stosowana jako lek wspomagający oddychanie – kontrola, czy stężenie nie wpływa niekorzystnie na zachowanie i funkcje neurologiczne. Materiał biologiczny Surowica lub plazma krwi pobrana z żyły – 5 – 10 ml próbki. Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, a analiza przeprowadzana najpóźniej w ciągu 24 h od pobrania.
Metoda Stężenie teofiliny najczęściej oznacza się metodą immunologiczną (ELISA) lub wysokosprawną chromatografią cieczową sprzężoną z detekcją spektrometrem masowym (LC‑MS/MS). Analiza jest kalibrowana względem certyfikowanych standardów, co zapewnia dokładność w przedziale terapeutycznym 10‑20 µg/l. Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest w stanie spoczynku, najczęściej 12 h po ostatniej dawce teofiliny, aby uniknąć wahań szczytowych.
Pacjent powinien powstrzymać się od spożywania dużych ilości kofeiny oraz leków wpływających na metabolizm cytochromu P450 (np. erytromycyna, cimetydyna, fluoksetyna) w dniu pobrania. Interpretacja wyników Stężenie terapeutyczne: 10‑20 µg/l – wskazuje na prawidłowe dawkowanie i prawdopodobny efekt kliniczny. Stężenie podterapeutyczne: Stężenie toksyczne: > 20 µg/l – zwiększone ryzyko działań niepożądanych (np.
arytmie, drgawki, zaburzenia psychiczne); wymaga korekty dawki lub odstawienia leku. Szczególne uwagi przy zaburzeniach neurorozwojowych U osób z autyzmem i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi teofilina może wpływać na układ nerwowy, co objawia się zmianami zachowania, zwiększoną pobudliwością lub zaburzeniami snu. Regularne monitorowanie poziomu leku pomaga uniknąć toksycznych stężeń, które mogłyby nasilić objawy neurobehawioralne.