Cel badania Określenie stężenia teofiliny w surowicy krwi w celu oceny skuteczności i bezpieczeństwa terapii lekiem teofilina, a także wykrycia ewentualnej toksyczności. Wskazania kliniczne Kontrola terapeutyczna u pacjentów przyjmujących teofilinę w leczeniu astmy oskrzelowej, POChP lub bezdechu noworodkowego.
Monitorowanie ryzyka toksyczności przy wysokich dawkach, zaburzeniach czynności wątroby lub nerek, a także przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na metabolizm teofiliny (np. ciprofloksacyna, erytromycyna, fluoksetyna). Ocena przyczyn objawów niepożądanych, takich jak nudności, wymioty, tachykardia, drgawki, zaburzenia rytmu serca. Wspomaganie diagnostyki w przypadkach zatrucia teofiliną.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, monitorowanie poziomu leku przy stosowaniu teofiliny jako środka wspomagającego funkcje oddechowe u niektórych pacjentów. Metoda Stężenie teofiliny oznacza się w surowicy krwi metodą immunochemiczną (np. immunoenzymatycznym testem ELISA) lub chromatografią cieczową sprzężoną z detektorem masowym (LC‑MS/MS). Testy laboratoryjne zapewniają wysoką czułość (dolny limit wykrywalności ~0,5 µg/ml) i precyzję.
Materiał biologiczny Krew żylna – pobranie 2‑3 ml krwi do probówki bez dodatku antykoagulantu. Surowica – uzyskana po wirowaniu próbki (10 min, 1500 g) i odwirowaniu osadu. Przygotowanie pacjenta Próbkę pobiera się zazwyczaj w stanie spoczynku, najczęściej 6‑8 h po ostatniej dawce teofiliny (tzw. „trough level”), aby uzyskać najniższe, stabilne stężenie. Pacjent powinien unikać spożycia dużych ilości kofeiny i innych substancji zawierających metyloksantyny w dniu pobrania.
Interpretacja wyników Zakres terapeutyczny: 10‑20 µg/ml (0,05‑0,10 mmol/l). Wartości w tym przedziale zapewniają optymalny efekt kliniczny przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych. Stężenia poniżej 10 µg/ml mogą wskazywać na niewystarczającą kontrolę objawów astmy/POChP i wymagać zwiększenia dawki. Stężenia powyżej 20 µg/ml zwiększają ryzyko toksyczności; powyżej 30 µg/ml występuje wysokie prawdopodobieństwo działań niepożądanych, takich jak drgawki czy arytmie.
Wartości skrajnie podwyższone (>40 µg/ml) wymagają natychmiastowego odstawienia leku i leczenia objawowego. Uwagi dodatkowe Wynik badania należy interpretować w kontekście wieku pacjenta, masy ciała, funkcji wątroby i nerek oraz współistniejącego leczenia. Regularne monitorowanie pozwala dostosować dawkowanie, minimalizując ryzyko toksyczności, co jest szczególnie istotne w grupie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, u których wrażliwość na leki może być zwiększona.