Cel badania Oznaczenie ilościowe tacrolimusu w pełnej krwi żylnej (EDTA) ma na celu ocenę poziomu leku w organizmie pacjenta w celu optymalizacji dawkowania oraz zapobiegania zarówno odrzutom przeszczepu, jak i działaniom niepożądanym. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii tacrolimusem u pacjentów po przeszczepie narządu (np. przeszczep nerki – ICD‑10 Z94.0, przeszczep wątroby – Z94.1, przeszczep serca – Z94.2).
Ocena skuteczności i bezpieczeństwa leczenia w chorobach autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy (ICD‑10 M32) czy ciężka atopowa dermatoza (L20.9). Wsparcie diagnostyczne w badaniach nad zaburzeniami neurorozwojowymi, gdy tacrolimus jest stosowany w terapii eksperymentalnej lub w przypadkach współistniejących stanów zapalnych. Materiał Krew żylna pełna pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA (zwykle 1,5 ml).
Metoda Stężenie tacrolimusu oznacza się metodą chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Próbka poddawana jest ekstrakcji ciecz‑ciekła, a następnie rozdzielana na kolumnie C18. Detekcja odbywa się w trybie wielokrotnego wyboru (MRM) przy użyciu wewnętrznego standardu znakowanego izotopowo.
Metoda charakteryzuje się wysoką czułością (dolny próg wykrywalności ≈ 0,1 ng/ml) oraz precyzją (wariancja współczynnika zmienności Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego. Zaleca się, aby pacjent nie przyjmował dodatkowych dawek tacrolimusu w ciągu 12 godzin przed pobraniem, co pozwala uzyskać tzw. poziom spoczynkowy (trough level).
Pacjent powinien być poinformowany o konieczności utrzymania stałego schematu dawkowania oraz o ewentualnym wpływie leków współistniejących na metabolizm tacrolimusu. Interpretacja wyników Wynik podaje się w ng/ml.
Zakres terapeutyczny zależy od rodzaju przeszczepu i przyjętego protokołu klinicznego: Przeszczep nerki – 5‑15 ng/ml (trough) Przeszczep wątroby – 3‑12 ng/ml Przeszczep serca – 10‑20 ng/ml Choroby autoimmunologiczne – 5‑10 ng/ml (w zależności od tolerancji) Poziomy poniżej dolnej granicy zwiększają ryzyko odrzutu przeszczepu lub niewystarczającej supresji immunologicznej, natomiast wartości powyżej górnej granicy podnoszą ryzyko nefrotoksyczności, neurotoksyczności oraz innych działań niepożądanych.