Cel badania Określenie stężenia tacrolimusu w pełnej krwi żylnej (EDTA) służy do terapeutycznego monitorowania poziomu leku u pacjentów po przeszczepie narządu oraz u osób, u których lek ten jest stosowany w leczeniu innych schorzeń wymagających immunosupresji. Wskazania kliniczne Kontrola terapii immunosupresyjnej po przeszczepie serca, wątroby, nerek, trzustki lub szpiku kostnego.
Ocena ryzyka toksyczności tacrolimusu (nefropatia, neurotoksyczność, nadciśnienie, hiperglikemia). Wykrywanie niewystarczającej immunosupresji zwiększającej prawdopodobieństwo odrzutu przeszczepu. Monitorowanie interakcji lekowych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), którzy przyjmują jednocześnie leki przeciwpadaczkowe, przeciwpsychotyczne lub inne środki wpływające na metabolizm tacrolimusu.
Metoda Stężenie tacrolimusu mierzone jest w pełnej krwi żylnej pobranej do probówki z dodatkiem EDTA. Najczęściej stosowane techniki to: Immunologiczne testy enzymatyczne (EMIT, MEIA) – szybka metoda z dobrą czułością. Chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas (LC‑MS/MS) – metoda referencyjna, zapewniająca najwyższą precyzję i możliwość jednoczesnego oznaczania metabolitów. Próbka powinna być pobrana w stanie spoczynku (tzw.
poziom „trough” – C0), czyli tuż przed podaniem kolejnej dawki tacrolimusu, aby uzyskać wiarygodny wynik. Interpretacja wyników Zakresy terapeutyczne zależą od rodzaju przeszczepu i czasu od zabiegu: Przeszczep nerki – zwykle 5‑15 ng/mL (w początkowym okresie 10‑15 ng/mL, później 5‑10 ng/mL). Przeszczep wątroby – 5‑10 ng/mL. Przeszczep serca – 10‑20 ng/mL w pierwszych miesiącach, później 5‑15 ng/mL. Przeszczep trzustki – 10‑20 ng/mL.
Wyniki powyżej górnej granicy mogą wskazywać na zwiększone ryzyko nefropatii, neurotoksyczności lub innych działań niepożądanych, natomiast wyniki poniżej dolnej granicy zwiększają prawdopodobieństwo odrzutu przeszczepu. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego. Należy jednak: Unikać hemolizy próbki – delikatne mieszanie probówki z EDTA.
Pobierać krew w ustalonym czasie – najczęściej tuż przed dawką tacrolimusu (C0), ewentualnie 2 godziny po podaniu (C2) w zależności od protokołu klinicznego. Upewnić się, że pacjent nie przyjął dodatkowych dawek leku przed pobraniem próbki.