Cel badania Określenie ilości szczawianów w dobowej zbiórce moczu (DZM) ma na celu ocenę ryzyka tworzenia kamieni nerkowych oraz wykrycie zaburzeń metabolicznych, takich jak pierwotna nadczynność oksalowa, zespół enteralnego hiperoksaluria czy choroby wrodzone wpływające na metabolizm kwasu szczawowego. Wskazania kliniczne Powtarzające się epizody kamicy nerkowej lub kamieni w drogach moczowych.
Nieuzasadniona hematuria, ból w okolicy lędźwiowej lub objawy zespołu nerkowo‑moczowego. Rozpoznanie pierwotnej hiperoksalurii (rodzinne, wrodzone lub nabyte). Ocena ryzyka kamicy u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD), którzy mogą mieć nietypowe nawyki żywieniowe zwiększające spożycie szczawianów. Monitorowanie skuteczności diety ubogiej w szczawiany lub terapii farmakologicznej (np. inhibitorów wchłaniania szczawianów).
Przygotowanie do niektórych procedur chirurgicznych, które wymagają oceny funkcji nerek. Materiał biologiczny i pobranie Dobowa zbiórka moczu (24‑godzinna) – całkowita objętość moczu powinna być zmierzona i odnotowana. Pacjent powinien zebrać cały mocz wydalony w ciągu 24 h, zaczynając od pierwszego oddania po wypłukaniu pęcherza i kończąc po 24 h od tego momentu. Do pojemnika należy dodać inhibitor bakterii (np.
kwas benzoesowy) oraz utrzymać temperaturę 2‑8 °C lub zamrozić próbkę, aby zapobiec przemianom metabolicznym. Metoda Stężenie szczawianów oznacza się najczęściej enzymatycznym testem opartej na reakcji oksalato‑oksydazy, który przetwarza szczawiany na CO₂ i H₂O₂, a następnie mierzy powstały nadtlenek wodoru spektrofotometrycznie. Alternatywnie stosuje się chromatografię cieczową (HPLC) lub spektrometrię masową, które zapewniają wyższą czułość i specyficzność.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: ≤ 45 mg/24 h (≈ 0,5 mmol/24 h) – zależy od płci, wieku i masy ciała. Wartość podwyższona: > 45 mg/24 h sugeruje zwiększoną produkcję lub wchłanianie szczawianów, co może prowadzić do kamicy. Wartość obniżona: Interpretacja powinna uwzględniać wyniki innych badań (np. kreatynina w moczu, wapń, pH moczu) oraz historię kliniczną pacjenta.
Przygotowanie pacjenta Przed rozpoczęciem 24‑godzinnej zbiórki pacjent powinien: Unikać diety bogatej w szczawiany (szpinak, rabarbar, orzechy, kakao, herbata) przez co najmniej 48 h, jeśli lekarz nie zaleci inaczej. Utrzymywać stałe spożycie płynów – zwykle 2 L dziennie – aby zapewnić reprezentatywną objętość moczu. Nie przyjmować suplementów wapnia, witaminy C (kwasu askorbinowego) ani leków moczopędnych w dniu pobierania, chyba że są niezbędne.