Cel badania Badanie polega na oznaczeniu ilości szczawianów (kwasu szczawowego) w próbce moczu. Pozwala to ocenić, czy w organizmie występuje nadmierna produkcja lub wchłanianie szczawianów, co jest kluczowe w diagnostyce kamicy nerkowej oraz różnorodnych zaburzeń metabolicznych. Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie kamicy nerkowej, zwłaszcza kamieni szczawianowo-wapniowych. Podejrzenie pierwotnej lub wtórnej hiperoksalurii.
Ocena ryzyka powstawania kamieni u pacjentów z chorobami przewlekłymi (np. choroby zapalne jelit, celiakia, niewydolność nerek). Badanie w ramach oceny metabolicznej u osób z mukopolisacharydozą, niedoczynnością przytarczyc oraz innymi zaburzeniami metabolicznymi. Kontrola diety wysokozawierającej szczawiany (szpinak, rabarbar, orzechy, kakao).
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – ocena ryzyka hiperoksalurii u pacjentów z ASD, PANS/PANDAS, u których dysbioza jelitowa i zmniejszona liczba bakterii rozkładających szczawiany (np. Oxalobacter formigenes) mogą prowadzić do zwiększonej absorpcji szczawianów. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania wymagana jest próbka moczu.
Najbardziej wiarygodny wynik uzyskuje się z 24‑godzinnej zbiórki moczu, choć dopuszczalne jest pobranie próbki jednorazowej po 12‑godzinnym okresie postu. Przed pobraniem próbki zaleca się: Unikanie spożycia pokarmów bogatych w szczawiany (szpinak, rabarbar, orzechy, kakao, herbata) przez co najmniej 24 h. Zapewnienie prawidłowego nawodnienia – nie należy ograniczać płynów przed pobraniem próbki.
Dokładne oznaczenie czasu rozpoczęcia i zakończenia zbiórki w przypadku 24‑godzinnej kolekcji. Metoda Stężenie szczawianów w moczu najczęściej określa się metodą enzymatyczną z użyciem oksalatu oksydazy, której produkt (CO₂) jest mierzony spektrofotometrycznie. Alternatywnie, w laboratoriach o wyższym stopniu zaawansowania, stosuje się chromatografię cieczową wysokiej wydajności (HPLC) lub spektrometrię masową, co zapewnia większą czułość i specyficzność.
Interpretacja wyników Normy referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium, ale przyjęte wartości to: 24‑godzinna zbiórka: Wartości powyżej 45 mg/24 h sugerują podwyższony poziom szczawianów i zwiększone ryzyko kamicy. Znacznie podwyższone wyniki (> 100 mg/24 h) mogą wskazywać na pierwotną hiperoksalurię, zaburzenia wchłaniania tłuszczów (np. w przebiegu choroby Crohna) lub nadmierne spożycie szczawianów.