Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie swoistych przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom HLA klasy I (HLA‑A, HLA‑B, HLA‑C) w surowicy krwi. Obecność tych przeciwciał świadczy o aktywacji układu odpornościowego wobec antygenów własnych lub obcych i jest kluczowa w ocenie ryzyka odrzutu przeszczepu, reakcji po transfuzji oraz niektórych zaburzeń autoimmunologicznych.
Wskazania kliniczne Przygotowanie do przeszczepu narządu lub szpiku kostnego – ocena ryzyka odrzutu immunologicznego. Monitorowanie pacjentów po przeszczepie – wczesne wykrycie przeciwciał anty-HLA klasy I. Ocena przyczyn reakcji po transfuzji krwi lub jej składników. Diagnostyka niektórych chorób autoimmunologicznych, w których występuje produkcja przeciwciał anty-HLA. Badania w kontekście zaburzeń neurorozwojowych (np.
ASD), gdzie zaburzenia immunologiczne i obecność antygenów HLA mogą mieć znaczenie patofizjologiczne. Metoda Do oznaczenia przeciwciał anty‑HLA klasy I najczęściej stosuje się immunologiczne testy w fazie stałej, takie jak: Luminex – technika oparta na mikropartiklach pokrytych antygenami HLA, umożliwiająca jednoczesne badanie wielu antygenów i określenie intensywności sygnału (MFI – mean fluorescence intensity).
ELISA – test enzymatyczny, w którym antygeny HLA klasy I są przytwierdzone do powierzchni płytki, a wiązanie przeciwciał wykrywa się enzymatycznym sygnałem kolorowym. Flow cytometry – analiza cytometryczna komórek wyrażających antygeny HLA klasy I po inkubacji z surowicą pacjenta. Wszystkie wymienione metody zapewniają wysoką czułość i specyficzność, a wyniki podaje się jako wartość MFI lub jako stosunek do wartości progowej (cut‑off).
Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych przeciwciał anty‑HLA klasy I; ryzyko immunologicznego odrzutu jest niskie. Pozitifowy wynik – obecność przeciwciał; ich znaczenie kliniczne zależy od poziomu MFI oraz specyficzności antygenu (np. Wysokie MFI (zwykle >1000) wskazuje na silną odpowiedź immunologiczną i zwiększone ryzyko odrzutu przeszczepu lub reakcji po transfuzji. Wynik pośredni (MFI w granicach progowych) wymaga dalszej oceny, np.
powtórzenia badania lub dodatkowych testów funkcjonalnych. Przygotowanie pacjenta Do pobrania potrzebna jest 5‑10 ml krwi żylnej, najlepiej w probówce z odczynnikiem antykoagulacyjnym (EDTA) lub w probówce do uzyskania surowicy (tuba SST). Nie jest wymagana specjalna diety ani odstawienie leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np. w przypadku leków immunosupresyjnych).