Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w moczu obecności sulfonamidów, czyli antybiotyków zawierających grupę sulfonamidową (np. sulfametoksazol, sulfadiazyna, sulfameton). Test jakościowy pozwala ustalić, czy w organizmie pacjenta występują te substancje w ilościach przekraczających próg wykrywalności. Wskazania kliniczne Kontrola prawidłowości i skuteczności terapii sulfonamidowej.
Weryfikacja przestrzegania zaleceń lekarskich (adherencja) w przypadku długotrwałego podawania sulfonamidów. Ocena narażenia na sulfonamidy pochodzące z leków, suplementów lub środowiska. Diagnostyka nietypowych reakcji alergicznych lub toksycznych związanych z sulfonamidami. Badania w kontekście zaburzeń neurorozwojowych – monitorowanie wpływu długotrwałego stosowania sulfonamidów na mikroflorę jelitową i potencjalny związek z objawami ASD, PANS/PANDAS.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: Mocz (pierwszy poranny mocz lub dowolna próbka, o ile nie jest zanieczyszczona). Pacjent powinien unikać przyjmowania leków zawierających sulfonamidy w ciągu 24 h przed pobraniem, chyba że badanie ma potwierdzić ich obecność po terapii. Próbkę należy zebrać w czystym, niebarwionym pojemniku, zachowując sterylność.
Próbkę należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium nie później niż w ciągu 24 h od pobrania. Metoda W laboratorium stosuje się jedną z następujących technik jakościowych: Test immunochemiczny (np. test immunoenzymatyczny – ELISA) oparty na przeciwciałach specyficznych dla sulfonamidów. Test mikrobiologiczny – hodowla bakterii w obecności próbki moczu, gdzie zahamowanie wzrostu wskazuje na obecność sulfonamidów.
Chromatografia cieczowa wysokiej wydajności (HPLC) z detekcją UV lub masową, umożliwiająca identyfikację grupy sulfonamidowej w próbce. Interpretacja wyników Wynik dodatni: W moczu wykryto sulfonamidy powyżej progu wykrywalności testu. Może to oznaczać aktualne przyjmowanie leku, niedawne narażenie lub nieprawidłowe wydalanie. Wynik ujemny: Sulfonamidy nie zostały wykryte w badanej próbce.
Nie wyklucza to jednak przyjmowania leku, jeśli próbka została pobrana po zbyt długim czasie od ostatniej dawki lub poniżej progu czułości testu. W przypadku wyniku dodatniego zaleca się dalszą ocenę ilościową (np. HPLC‑MS) w celu określenia stężenia oraz ewentualną korektę terapii. Ograniczenia badania Test jakościowy nie podaje dokładnego stężenia sulfonamidów – jedynie informację o ich obecności.