Cel badania Badanie określa stopień wysycenia transferyny – stosunek stężenia żelaza w surowicy do maksymalnej zdolności wiązania żelaza (TIBC) wyrażony w procentach. Wynik informuje o tym, jaka część dostępnych miejsc wiązania na transferynie jest zajęta żelazem, co jest kluczowe w ocenie gospodarki żelazowej. Wskazania kliniczne Diagnostyka niedoboru żelaza i anemii z niedoboru żelaza (ICD‑10 D50).
Ocena przewlekłych chorób zapalnych i anemii choroby przewlekłej (ICD‑10 D63.8). Wykrywanie przemijających stanów nadmiaru żelaza oraz chorób związanych z jego gromadzeniem, np. Monitorowanie terapii żelazem oraz leczenia chelatacyjnego. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych – badanie przydaje się w ocenie wpływu niedoboru żelaza na rozwój poznawczy, zachowanie i funkcje neurologiczne u dzieci z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami rozwojowymi.
Metoda Analiza wykonywana jest na surowicy pobranej z krwi żylnej. Standardowo stosuje się jedną z następujących metod: Kolorometryczna reakcja żelaza z 2‑(2‑nitrofenyl)‑5‑(p‑fosforynowany)‑3‑fenyl‑2‑H‑tiazol (ferrozyna) – pomiar absorbancji. Immunoturbidymetryczne oznaczenie całkowitej zdolności wiązania żelaza (TIBC) oraz stężenia żelaza, a następnie wyliczenie wskaźnika: TSAT = (Fe / TIBC) × 100 %.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: 20‑50 % (różnice w zależności od laboratorium). Obniżony stopień wysycenia ( – wskazuje na niedobór żelaza, zwiększone zapotrzebowanie (ciąża, wzrost), utratę (krwawienia) lub zaburzenia wchłaniania. Podwyższony stopień wysycenia (>50 %) – może świadczyć o nadmiarze żelaza, niewłaściwej suplementacji, hemolizie lub chorobach genetycznych (hemochromatoza).
W kontekście ASD i innych zaburzeń neurorozwojowych podwyższony lub obniżony TSAT może wpływać na funkcje neuroprzekaźników, synaptogenezę i procesy mielinizacji, dlatego interpretacja powinna uwzględniać pełen obraz kliniczny. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Post 8‑12 godzin (najlepiej nocny). Unikanie suplementów żelaza oraz leków wpływających na gospodarkę żelazową (np. antybiotyki, witamina C w dużych dawkach) przez co najmniej 24 h.
W przypadku dzieci – zapewnienie spokoju i minimalnego stresu, aby uniknąć wpływu stresu na wyniki biochemiczne. Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się krew żylna – surowicę. Próbka powinna być pobrana w probówce bez dodatku antykoagulantu, a następnie odwirowana w celu oddzielenia surowicy.