Cel badania Pomiar ilościowy 6‑tioguaniny (6‑TG) w czerwonych krwinkach ma na celu określenie wewnątrzkomórkowego poziomu metabolitu tiopuryn. Wynik odzwierciedla rzeczywiste narażenie organizmu na lek, co umożliwia indywidualizację dawkowania azatiopryny (AZA) i 6‑merkaptopuryny (6‑MP) w celu uzyskania maksymalnej skuteczności przy minimalnym ryzyku toksyczności. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii tiopurynami w chorobach zapalnych jelit (np.
choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego). Leczenie autoimmunologicznych chorób wątroby, reumatoidalnego zapalenia stawów oraz niektórych schorzeń dermatologicznych. Ocena skuteczności i bezpieczeństwa immunosupresji po przeszczepach narządów. Wsparcie decyzji terapeutycznej u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, którzy jednocześnie wymagają leczenia tiopurynami z powodu współistniejących chorób autoimmunologicznych.
Metoda Próbka krwi żylnej pobrana do probówki z antykoagulantem EDTA jest poddawana następującym etapom: Oddzielenie erytrocytów od osocza i ich mycie w roztworze fizjologicznym. Liza komórek i wyekstrahowanie 6‑TG przy użyciu odpowiednich rozpuszczalników. Analiza ilościowa metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (HPLC‑MS/MS) lub fluorometryczną. Wynik wyrażany jest w pmol 6‑TG na 8 × 10⁸ erytrocytów.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta ani post. Należy jednak: Unikać hemolizy próbki – delikatnie mieszać probówkę po pobraniu. Nie wykonywać badania w ciągu 48 h od transfuzji krwi, gdyż może to zafałszować wynik. Upewnić się, że dawka tiopuryny jest stabilna (przynajmniej 2 tygodnie) – nagłe zmiany dawkowania wpływają na poziom 6‑TG.
Interpretacja wyników Zakres terapeutyczny 6‑TG w erytrocytach wynosi zazwyczaj 230–450 pmol/8 × 10⁸ RBC, choć wartości docelowe mogą się różnić w zależności od konkretnego schorzenia i tolerancji pacjenta. Wartości poniżej 150 pmol/8 × 10⁸ RBC – wskazują na niewystarczające narażenie na lek, co może wynikać z braku przyjmowania leku, szybkiego metabolizmu (np. podwyższona aktywność enzymu TPMT) lub niewłaściwej dawki.
Wartości w przedziale terapeutycznym – sugerują optymalne działanie immunosupresyjne przy akceptowalnym profilu bezpieczeństwa. Wartości powyżej 450 pmol/8 × 10⁸ RBC – zwiększone ryzyko działań niepożądanych, szczególnie mielosupresji i hepatotoksyczności; zaleca się redukcję dawki lub zmianę schematu leczenia.