Cel badania Badanie SSB ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał anty-SSB (znanych także jako anty-LA) – autoantygenów skierowanych przeciwko białku La, które jest komponentem rybosomalnym. Obecność tych przeciwciał wspiera diagnozę chorób autoimmunologicznych, szczególnie zespołu Sjögrena, toczenia rumieniowego układowego (SLE) oraz innych schorzeń związanych z dysregulacją układu odpornościowego.
Wskazania kliniczne Podejrzenie zespołu Sjögrena – suchych oczu i ust, zapalenie gruczołów ślinowych i łzowych. Rozpoznanie lub monitorowanie tocznia rumieniowego układowego (SLE). Ocena współistniejących chorób autoimmunologicznych u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, PANS/PANDAS), gdzie autoimmunologiczne mechanizmy mogą wpływać na przebieg kliniczny. Badanie w ramach panelu autoimmunologicznego w przypadkach niejasnych objawów ogólnoustrojowych.
Metoda Próbka surowicy pobrana z krwi żylnej jest poddawana testowi immunologicznemu – najczęściej metodą ELISA (ang. Enzyme‑Linked Immunosorbent Assay) lub chemiluminescencji. Test polega na wiązaniu przeciwciał anty‑SSB z antygenem La przytwierdzonym do powierzchni płytki, a następnie wykryciu kompleksu przy użyciu enzymatycznego znacznika, co pozwala na ilościową ocenę stężenia przeciwciał. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania.
Próbkę pobiera się w warunkach standardowych – po 8‑12‑godzinnym okresie postu (jeśli jednocześnie wykonywane są badania biochemiczne wymagające postu). Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków immunosupresyjnych w ciągu 24 h przed pobraniem, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza.
Interpretacja wyników Wynik dodatni – obecność przeciwciał anty‑SSB sugeruje autoimmunologiczne podłoże choroby, najczęściej wspiera diagnozę zespołu Sjögrena lub SLE. W połączeniu z dodatnimi przeciwciałami anty‑SSA (Ro) zwiększa prawdopodobieństwo tych schorzeń. Wynik ujemny – brak wykrywalnych przeciwciał anty‑SSB nie wyklucza choroby autoimmunologicznej, gdyż nie wszyscy pacjenci z Sjögrenem lub SLE wykazują te przeciwciała. Wartość szczytowa (titer) – wyższe miano (np.
≥1:320) może korelować z większą aktywnością choroby i ryzykiem powikłań, takich jak zapalenie nerek czy surowicze zapalenie płuc. Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi Coraz więcej badań wskazuje na rolę autoimmunologii w patogenezie niektórych zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu spektrum (ASD) oraz zespołów PANS/PANDAS.