Cel badania Badanie ma na celu oznaczenie w surowicy krwi poziomu tkankowo‑specyficznego polipeptydu (TPS), będącego fragmentem cytokeratyny 18 uwalnianym w procesach apoptozy i nekrozy komórek nowotworowych. Wynik pomaga w diagnostyce, ocenie stopnia zaawansowania oraz monitorowaniu leczenia wybranych nowotworów, a także w ocenie niektórych stanów fizjologicznych.
Wskazania kliniczne Nowotwory płuc, w tym niedrobnokomórkowy rak płuca Rak piersi, rak jelita grubego, rak trzustki oraz inne nowotwory nabłonkowe Monitorowanie skuteczności terapii onkologicznej oraz wczesne wykrywanie nawrotu choroby Stan fizjologiczny – ciąża (naturalny wzrost poziomu TPS) Choroby zapalne wątroby i niektóre choroby autoimmunologiczne, które mogą podwyższyć stężenie markera Onkologia pediatryczna – ocena progresji nowotworów u dzieci W połączeniu z innymi markerami (CEA, CA 19‑9) w celu zwiększenia precyzji diagnostycznej Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania potrzebna jest krew – 2–5 ml pobrane do probówki bez dodatku antykoagulantu.
Po pobraniu próbkę odwirowuje się w celu uzyskania surowicy, którą należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 godzin. Nie wymaga się głodówki, ale zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia dużych ilości alkoholu przed pobraniem, aby zminimalizować ryzyko hemolizy. Metoda Oznaczenie przeprowadza się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunochemiluminescencyjną (CLIA).
Wykorzystuje się przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko specyficznemu fragmentowi cytokeratyny 18, co zapewnia wysoką czułość i swoistość testu. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: zazwyczaj Wynik podwyższony: sugeruje aktywność nowotworową, progresję choroby lub obecność przerzutów; wymaga korelacji z badaniami obrazowymi i innymi markerami onkologicznymi. Spadek poziomu w trakcie leczenia może wskazywać na korzystną odpowiedź na terapię.
Wzrost w ciąży lub w chorobach zapalnych: należy interpretować ostrożnie, uwzględniając pełen kontekst kliniczny. Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Choć TPS nie jest markerem specyficznym dla autyzmu (ASD) ani innych zaburzeń neurorozwojowych, w przypadkach, gdy pacjent z ASD wykazuje objawy sugerujące nowotwór lub choroby zapalne, oznaczenie TPS może stanowić element kompleksowej oceny zdrowia.
Współistniejące zaburzenia rozwojowe mogą wymagać szczególnej uwagi przy interpretacji wyników, zwłaszcza w kontekście terapii immunologicznych. Uwagi dodatkowe TPS jest markerem o umiarkowanej swoistości; jego wartość diagnostyczna rośnie, gdy jest łączony z innymi testami laboratoryjnymi oraz badaniami obrazowymi. Regularne monitorowanie poziomu TPS u pacjentów poddawanych terapii onkologicznej pozwala na szybkie wykrycie ewentualnych nawrotów i dostosowanie planu leczenia.