Cel badania Analiza poziomu somatomedyny C (insulinopodobny czynnik wzrostu – IGF‑1) w surowicy umożliwia ocenę długoterminowej sekrecji hormonu wzrostu (GH) oraz funkcji wątroby, która jest głównym miejscem syntezy IGF‑1 pod wpływem GH. Wynik odzwierciedla średnie stężenie GH w organizmie z ostatnich kilku tygodni. Wskazania kliniczne Rozpoznanie niedoboru hormonu wzrostu u dzieci i dorosłych. Wykrywanie nadmiernej aktywności GH – akromegalii.
Wyjaśnienie przyczyn opóźnionego lub przyspieszonego wzrostu. Kontrola terapii podawanej w ramach leczenia GH. Ocena wpływu chemioterapii, radioterapii lub innych metod leczenia nowotworów na oś GH‑IGF‑1. Monitorowanie funkcji wątroby w chorobach przewlekłych, które mogą zaburzać produkcję IGF‑1. Badania naukowe i diagnostyczne w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym w spektrum autyzmu, gdzie nieprawidłowe poziomy IGF‑1 mogą mieć związek z neuroplastycznością i rozwojem mózgu.
Materiał i metoda Do analizy pobiera się krew – najczęściej surowicę, rzadziej osocze. Próbka powinna być pobrana rano (najlepiej między 07:00 a 09:00), aby ograniczyć wpływ rytmu dobowego. Po pobraniu krew jest odwirowana, a surowica przechowywana w temperaturze 2‑8 °C do momentu badania lub zamrożona przy –20 °C przy dłuższym przechowywaniu.
Stężenie IGF‑1 oznacza się metodami immunologicznymi, najczęściej immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub immunochemiluminescencyjnym (CLIA). Testy te charakteryzują się wysoką czułością (dolna granica wykrywalności ≈ 10 ng/ml) i precyzją, a wyniki podaje się w ng/ml lub µg/L. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga długotrwałego postu – pacjent może spożywać normalne posiłki. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków oddziałujących na oś GH (np.
podawanie GH, sterydy anaboliczne) w ciągu 24‑48 h przed pobraniem próbki. W przypadku terapii GH należy poinformować laboratorium o dawkowaniu oraz czasie ostatniej podanej dawki, co umożliwi prawidłową interpretację wyniku. W razie przyjmowania leków przeciwcukrzycowych, kortykosteroidów lub leków wpływających na wątrobę, należy zgłosić ich stosowanie. Interpretacja wyników Normy IGF‑1 są silnie zależne od wieku, płci oraz stanu fizjologicznego (np.
Ogólne wytyczne: Poziom obniżony – może wskazywać na niedobór GH, złą odżywianie, ciężkie choroby wątroby, przewlekłe stany zapalne, niekontrolowaną cukrzycę lub niewłaściwą terapię GH. Poziom podwyższony – sugeruje nadmierną sekrecję GH (akromegalia), insulinooporność, nowotwory produkujące GH, stosowanie terapii GH lub zaburzenia metaboliczne zwiększające syntezę IGF‑1.