Cel badania Pomiar stężenia jonów sodu (Na⁺) w całościowej 24‑godzinnej próbce moczu umożliwia ocenę efektywności układu regulacji elektrolitowej, w tym działania układu renina‑angiotensyna‑aldosteron (RAA) oraz hormonu antydiuretycznego (ADH). Wynik pomaga wyjaśnić przyczyny zaburzeń stężenia sodu w surowicy oraz monitorować leczenie chorób, w których dochodzi do nieprawidłowego wydalania sodu.
Wskazania kliniczne diagnozowanie przyczyn hiponatremii i hipernatremii; ocena funkcji nerek w stanach przewlekłej niewydolności, nefropatii cukrzycowej, zapaleniu kłębuszków; kontrola terapii diuretycznej, suplementacji sodu oraz leczenia nadciśnienia tętniczego; rozpoznanie zespołu nieadekwatnego wydzielania ADH (SIADH) oraz hiperaldosteronizmu; monitorowanie równowagi elektrolitowej w chorobach metabolicznych, nowotworach nerek oraz w sytuacjach zwiększonego ryzyka odwodnienia (np.
biegunka, wymioty); badanie u pacjentów z autyzmem (ASD) i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których obserwuje się częstsze zaburzenia gospodarki sodowo‑wodnej; przy ocenie przyjmowania leków psychotropowych wpływających na gospodarkę płynów i elektrolitów. Metoda pobierania i analiza Pacjent zbiera całą objętość moczu wydalonego w ciągu 24 h do specjalnego, czystego pojemnika z dodatkiem konserwantu (np. kwasu benzoesowego) zapobiegającego rozkładowi.
Po zakończeniu zbiórki próbka jest poddawana analizie metodą jonoselektywnej elektrody lub spektrometrii masowej, co pozwala uzyskać wynik wyrażony w milimolach sodu na dobę (mmol/24 h). Stabilność próbki utrzymuje się przy temperaturze 2‑8 °C do momentu analizy.
Przygotowanie pacjenta zapewnienie zwyczajowego spożycia płynów, chyba że lekarz zaleci inaczej; unikanie nadmiernego spożycia soli w dniu poprzedzającym zbiórkę, aby nie zakłócić wyniku; nieprzyjmowanie leków moczopędnych, suplementów sodu oraz preparatów potasowych bez konsultacji z lekarzem; dokładne oznaczenie pierwszej i ostatniej mikstury moczu (np. „pierwszy mocz” i „ostatni mocz”) oraz zapisanie czasu ich oddania.
Interpretacja wyników Zakres prawidłowy wynosi 40‑220 mmol/24 h, chociaż wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się w zależności od laboratorium, wieku i masy ciała pacjenta. Wyniki poniżej normy mogą wskazywać na: zwiększoną utratę sodu (np. biegunka, wymioty, stosowanie diuretyków); zaburzenia hormonalne – niedobór aldosteronu lub nadmierne wydzielanie ADH (SIADH); niewydolność nerek z upośledzoną zdolnością do reabsorpcji sodu.