Cel badania Badanie określa stężenie sodu (Na⁺) w moczu, co umożliwia ocenę wydalania tego elektrolitu przez nerki w określonym przedziale czasowym. Wynik dostarcza informacji o homeostazie sodowo‑wodnej organizmu oraz pomaga wyjaśnić przyczyny nieprawidłowych poziomów sodu we krwi. Wskazania kliniczne Rozpoznanie i monitorowanie zaburzeń równowagi elektrolitowej, w tym hipernatremii i hiponatremii. Ocena przyczyn nadciśnienia tętniczego związanego z retencją sodu.
Diagnostyka niewydolności nerek, zespołu nerczycowego, choroby Addisona, niedoczynności tarczycy oraz zespołu nieprawidłowej sekrecji hormonu antydiuretycznego (SIADH). Kontrola terapii diuretycznej, suplementacji sodu oraz leczenia hormonalnego. Badanie w ramach kompleksowej oceny metabolicznej u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, które mogą wykazywać nieprawidłowości w regulacji płynów i elektrolitów.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do analizy potrzebna jest mocz. Najbardziej reprezentatywny wynik uzyskuje się z 24‑godzinowej zbiórki, choć w niektórych sytuacjach dopuszczalny jest jednorazowy mocz poranny. Przed pobraniem próbki pacjent powinien: Unikać intensywnego wysiłku fizycznego w dniu poprzedzającym badanie. Ograniczyć spożycie soli (≈5 g NaCl) oraz płynów, chyba że lekarz zaleci inaczej.
Zgłosić przyjmowane leki diuretyczne, sterydy, leki przeciwdepresyjne i suplementy zawierające sód. Metoda analityczna Stężenie sodu w moczu oznacza się jedną z następujących technik: Elektroda jonoselektywna – pomiar potencjału elektrycznego proporcjonalnego do stężenia Na⁺. Spektrofotometria z użyciem odczynników kompleksujących (np. metody oparte na reakcji z kwasem 2‑napthyl‑p‑nitrofenyl‑hydrazyną). Wynik podaje się w mmol/L** lub **mEq/L**.
Dla 24‑godzinowej próbki często wylicza się także całkowitą utratę sodu (mmol/24 h). Interpretacja wyników Interpretacja wymaga zestawienia wyniku z równoległymi badaniami krwi (sód, osmolalność, kreatynina) oraz z aktualnym stanem klinicznym pacjenta. Wysokie stężenie sodu w moczu (powyżej normy, zazwyczaj > 150 mmol/L w 24 h) może wskazywać na: Hipernatremię – organizm wydala nadmiar sodu w odpowiedzi na podwyższone stężenie w surowicy.
Utratę sodu spowodowaną diuretykami, niewydolnością nerek lub glikozurią cukrzycową. Niskie stężenie sodu w moczu (poniżej normy, Hiponatremii wynikającej z niewystarczającego wydalania sodu (np. SIADH, choroba Addisona, niedoczynność tarczycy). Utracie sodu z przyczyn pozanerkowych – wymioty, biegunka, nadmierne spożycie wody.