Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i identyfikację szerokiego wachlarza substancji psychoaktywnych (narkotyków, leków psychotropowych, substancji z grupy nowych psychoaktywnych) w próbce włosów. Analiza pozwala ocenić długoterminowy profil ekspozycji na substancje, co jest przydatne w diagnostyce, monitorowaniu terapii oraz w ocenie wpływu używek na przebieg zaburzeń neurorozwojowych.
Wskazania kliniczne Ocena nadużywania substancji psychoaktywnych u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS, ADHD). Monitorowanie skuteczności programów odstawienia lub terapii zastępczej. Diagnostyka różnicowa zaburzeń zachowania, które mogą być spowodowane lub nasilenie przez przyjmowanie substancji. Ocena potencjalnego wpływu używek na rozwój i funkcjonowanie dziecka.
Wspomaganie postępowania sądowo‑medycznego oraz ocena zgodności z przepisami prawa pracy lub sportowego. Materiał i metoda pobrania Do badania wykorzystuje się naturalny włos z okolicy potylicznej (lub innej wybranej części ciała) o długości 3‑5 cm, co odpowiada okresowi ok. Próbka powinna być pobrana przy użyciu czystych, jednorazowych nożyczek, umieszczona w szczelnym pojemniku i oznaczona zgodnie z wytycznymi laboratorium.
Metoda analityczna Analiza przeprowadzana jest metodą ekstrakcji włosów, a następnie chromatografii gazowej lub cieczowej sprzężonej z spektrometrią masową (GC‑MS lub LC‑MS/MS). Technika pozwala na wykrycie i ilościową ocenę ponad 200 substancji, w tym: Kannabinoidy (THC, THC‑COOH, CBD). Opioidy (morfina, kodeina, heroina, tramadol). Stymulanty (amfetamina, metamfetamina, MDMA, kokaina). Benzodiazepiny (diazepam, alprazolam, lorazepam). Leki przeciwdepresyjne i neuroleptyki.
Nowe substancje psychoaktywne (NPS) – syntetyczne kannabinoidy, katynony, itp. Interpretacja wyników Wynik podaje obecność i przybliżone stężenie wykrytych substancji w ng/mg włosa. Interpretacja zależy od: Wzorców konsumpcji – stałe używanie daje wyższe stężenia niż sporadyczne przyjmowanie. Czasu od ostatniego spożycia – najnowsze segmenty włosa odzwierciedlają najnowszy okres. Metabolizmu i indywidualnych różnic w wbudowywaniu substancji do keratyny.
Wartość kliniczna wyniku wymaga oceny w kontekście historii pacjenta, objawów klinicznych oraz innych badań laboratoryjnych. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego ani farmakologicznego. Pacjent powinien unikać mycia włosów szamponami zawierającymi silne detergenty w dniu pobrania, aby nie wpłynęły na integralność próbki. Ograniczenia badania Wynik może być fałszywie dodatni w przypadku kontaktu z substancjami (np.