Cel badania Określenie koncentracji sirolimusu (rapamycyny) w surowicy lub pełnej krwi w celu monitorowania skuteczności i bezpieczeństwa terapii immunosupresyjnej oraz oceny potencjalnych interakcji lekowych. Wskazania kliniczne Pacjenci po przeszczepie narządu (nerki, wątroby, serca, szpiku) przyjmujący sirolimus jako lek zapobiegający odrzutowi. Stwardnienie guzowate (tuberous sclerosis complex) oraz inne choroby genetyczne, w których sirolimus stosowany jest off‑label.
Zaburzenia neurorozwojowe, w tym niektóre podtypy autyzmu związane z mutacjami w genach TSC1/TSC2, gdzie hamowanie szlaku mTOR może przynosić korzyści kliniczne. Ocena przyczyn nieprawidłowych stężeń – interakcje z innymi lekami, niewydolność wątroby lub nerek, nieprawidłowa przyczepność do schematu dawkowania. Materiał biologiczny Surowica lub pełna krew pobrana w probówce zawierającej antykoagulant (EDTA lub heparynę). Zaleca się pobranie minimum 2 ml próbki.
Próbka powinna być przetworzona i zamrożona w temperaturze –20 °C lub niższej w ciągu 2 godzin od pobrania, aby zapewnić stabilność analitu. Metoda pomiaru Stężenie sirolimusu wyznaczane jest najczęściej przy użyciu jednej z następujących technik: LC‑MS/MS (chromatografia cieczowa sprzężona ze spektrometrią masową) – metoda referencyjna o wysokiej czułości (dolny limit wykrywalności ≈0,5 ng/ml) i specyficzności, wykorzystywana do walidacji innych testów.
Testy immunoenzymatyczne lub immunofluorescencyjne – automatyczne platformy laboratoryjne, szybsze w codziennej praktyce, kalibrowane względem wyników LC‑MS/MS. Przygotowanie pacjenta Próbkę pobiera się w stałym odstępie czasu po przyjęciu dawki, najczęściej 12 ± 2 godziny (tzw. Unika się pobierania krwi bezpośrednio po posiłku – zaleca się 2‑3‑godzinną przerwę od jedzenia, jeżeli nie ma przeciwwskazań klinicznych.
Po zmianie dawki lub wprowadzeniu nowego leku należy odczekać co najmniej 48 h przed pobraniem, aby uzyskać stabilny wynik. Pacjent powinien informować personel o przyjmowanych suplementach, ziołach i lekach, które mogą wpływać na metabolizm sirolimusu (np. Interpretacja wyników Zakresy terapeutyczne podane są jako przybliżone wartości, które należy zawsze odnosić do konkretnego protokołu leczenia i stanu klinicznego pacjenta.
5‑15 ng/ml – typowy zakres w większości programów transplantacyjnych. 2‑6 ng/ml – dopuszczalne w niektórych wskazaniach off‑label, np. w leczeniu stwardnienia guzowatego. Stężenia powyżej 15 ng/ml zwiększają ryzyko toksyczności, takiej jak trombocytopenia, hiperlipidemia, nefropatia, opóźnione gojenie ran czy zapalenie płuc. Wartości poniżej 5 ng/ml mogą świadczyć o niewystarczającej immunosupresji i podwyższonym ryzyku odrzutu przeszczepu.