Cel badania Pomiar stężenia siarczanu dehydroepiandrostendionu (DHEA‑S) w surowicy ma na celu ocenę funkcji kory nadnerczy – głównego źródła tego androgenowego hormonu. Wynik pozwala rozróżnić przyczyny nadmiernej produkcji androgenów oraz wykryć zarówno nadczynność, jak i niewydolność nadnerczy. Wskazania kliniczne Nieprawidłowy przebieg dojrzewania (przedwczesne lub opóźnione). Nieregularne cykle miesiączkowe, amenorrhea, hirsutyzm lub trądzik o podłożu androgenowym.
Rozpoznanie i monitorowanie zespołu policystycznych jajników (PCOS). Ocena podejrzenia zespołu nadnerczowego (np. hiperplazja kory nadnerczy, przerost nadnerczy, gruczolak lub rak kory nadnerczy). Diagnostyka wrodzonej hiperplazji nadnerczy (CAH) oraz monitorowanie terapii hormonalnej. Ocena funkcji nadnerczy w chorobie Addisona, zespole Cushinga oraz w stanach starzenia się organizmu.
Metoda Stężenie DHEA‑S oznacza się w surowicy krwi żylnej metodą immunochemiczną – najczęściej immunoenzymatycznym testem (ELISA) lub immunochemiluminescencyjnym (CLIA). Testy te charakteryzują się wysoką czułością i specyficznością, umożliwiając dokładne określenie poziomu DHEA‑S w przedziale od kilku do kilku tysięcy µg/dl. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie wymaga się specjalnej diety ani postu.
Zaleca się, aby pacjent był w stanie spoczynku, a pobranie odbyło się rano (najlepiej przed 10:00), ponieważ poziom DHEA‑S wykazuje niewielkie wahania dobowe. W przypadku pacjentek przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne lub leki sterydowe należy poinformować laboratorium o tych lekach, gdyż mogą one wpływać na wynik. Interpretacja wyników Wartości prawidłowe – zależą od wieku, płci i fazy cyklu miesiączkowego; u mężczyzn są wyższe niż u kobiet.
Podwyższony poziom DHEA‑S może wskazywać na: Hiperplazję kory nadnerczy lub gruczolak nadnerczy. PCOS lub inne stany zwiększonej produkcji androgenów. Stany stresowe, otyłość, nadczynność tarczycy. Obniżony poziom DHEA‑S może świadczyć o: Niewydolności nadnerczy (choroba Addisona). Przewlekłym stosowaniu glukokortykosteroidów. Zaawansowanym wieku (naturalny spadek z wiekiem).
Powiązania z innymi badaniami W diagnostyce zaburzeń hormonalnych DHEA‑S często ocenia się równocześnie z innymi parametrami: testosteronem, androstenodionem, 17‑hydroksyprogesteronem, kortyzolem oraz hormonem luteinizującym (LH) i folikulotropowym (FSH). Kombinacja wyników umożliwia precyzyjne określenie pochodzenia nadmiaru androgenów (nadnercze vs jajniki).