Cel badania Test SHBG (globulina wiążąca hormony płciowe) służy do oznaczenia ilości białka syntetyzowanego w wątrobie, które wiąże testosteron, dihydrotestosteron oraz estradiol. Wynik pozwala określić, jaka część tych hormonów jest biologicznie dostępna (wolna) i jaką rolę odgrywa w regulacji układu rozrodczego, metabolicznego oraz w funkcjonowaniu układu nerwowego.
Wskazania kliniczne Diagnostyka przyczyn hiperandrogenizmu u kobiet – zespół policystycznych jajników (PCOS), idiopatyczny hirsutyzm, nieprawidłowości cyklu miesiączkowego. Ocena przyczyn niepłodności, zaburzeń erekcji oraz objawów nadmiaru androgenów u mężczyzn. Monitorowanie terapii hormonalnej (estrogenowej, antyandrogenowej) oraz leczenia wspomagającego płodność.
Wspomaganie rozpoznania i kontroli choroby tarczycy – podwyższony poziom SHBG jest charakterystyczny dla nadczynności tarczycy. Ocena stanu odżywienia i ryzyka zaburzeń metabolicznych, w tym anoreksji (wysokie SHBG) oraz insulinooporności i ryzyka chorób sercowo‑naczyniowych. Badanie w okresie dojrzewania – pomoc w ocenie nieprawidłowego rozwoju płciowego u chłopców i dziewcząt. Kontrola hormonalna w ciąży – naturalny wzrost SHBG w drugim i trzecim trymestrze.
Zaburzenia neurorozwojowe i ASD – u osób z autyzmem, szczególnie kobiet, obserwuje się wyższą częstość PCOS, insulinooporności i dyslipidemii; pomiar SHBG stanowi element kompleksowej oceny endokrynologicznej. Przygotowanie pacjenta Badanie powinno być wykonane na czczo (minimum 8‑10 godzin po ostatnim posiłku). Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania suplementów hormonalnych w dniu pobrania, chyba że lekarz zaleci inaczej.
W przypadku kobiet w ciąży lub stosujących hormonalną antykoncepcję, informację o przyjmowanych lekach należy zgłosić przed pobraniem. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana do probówki bez antykoagulantu (serum) lub z heparyną (plazma). Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, jeżeli nie zostanie poddana analizie w ciągu 24 h.
Metoda Stężenie SHBG oznacza się najczęściej metodami immunologicznymi, takimi jak: Elektroluminescencja (ECLIA) – wysoka czułość, automatyzacja. Immunoenzymatyczny test ELISA – szeroko stosowany w laboratoriach rutynowych. Obie techniki wykorzystują przeciwciała monoklonalne lub poliklonalne skierowane przeciwko SHBG i zapewniają dokładność na poziomie Wartości referencyjne Zakresy norm zależą od płci, wieku oraz stanu fizjologicznego (np.