Cel badania Określenie stężenia selenu w moczu pozwala na ocenę aktualnego zasobu tego niezbędnego mikroelementu w organizmie oraz na monitorowanie przyjmowania suplementów. Wynik odzwierciedla zarówno niedobór, jak i nadmiar, co ma znaczenie dla prawidłowej pracy tarczycy, układu odpornościowego oraz procesów antyoksydacyjnych w mózgu. Wskazania kliniczne diagnozowanie i kontrola niedoboru selenu (np.
w dietach ubogich w białko zwierzęce, w stanach zwiększonego zapotrzebowania) monitorowanie terapii suplementacyjnej selenu ocena ryzyka selenozy – toksyczności przy nadmiernym spożyciu badanie funkcji tarczycy w kontekście niedoboru lub nadmiaru selenu wsparcie diagnostyki stanów zapalnych i autoimmunologicznych (np.
choroby tarczycy) ocena statusu antyoksydacyjnego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, PANS/PANDAS, gdzie stres oksydacyjny może wpływać na przebieg choroby Metoda Stężenie selenu w moczu wyznacza się najczęściej metodą spektrometrii masowej z indukcyjnie sprzężonym plazmą (ICP‑MS) lub spektrometrii absorpcji atomowej (AAS) z zastosowaniem odpowiednich matryc i standardów kalibracyjnych.
Analiza wymaga precyzyjnego oznaczenia mikrogramów selenu na litr próbki. Materiał biologiczny Mocz – próbka 24‑godzinowa lub jednorazowy wycinek (mid‑stream) o objętości co najmniej 30 ml. Przygotowanie pacjenta Unikać przyjmowania suplementów zawierających selen (tabletki, tabletki multiwitaminowe) przez co najmniej 48 h przed pobraniem próbki.
W przypadku badania 24‑godzinowego zbierać wszystkie oddane objętości moczu w czystym pojemniku, przechowując je w temperaturze 2‑8 °C. W przypadku próbki jednorazowej pobrać mocz środkowy (mid‑stream) po dokładnym umyciu okolic intymnych, aby zminimalizować zanieczyszczenie zewnętrzne. Próbkę nie poddawać dezynfekcji ani nie dodawać środków konserwujących, chyba że laboratorium wyraźnie tego wymaga.
Interpretacja wyników Stężenie prawidłowe – zazwyczaj 5‑20 µg/L (wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium i metody). Obniżony poziom – wskazuje na niedobór selenu, co może prowadzić do zaburzeń syntezy hormonów tarczycy (deiodyny), osłabienia enzymów antyoksydacyjnych (glutation peroksydaza) oraz zwiększonego ryzyka zaburzeń neurorozwojowych.