Cel badania Analiza poziomu selenu w surowicy krwi żylnej pozwala na określenie ilościowego stanu tego mikroelementu w organizmie. Selen jest niezbędnym składnikiem selenoprotein, które pełnią funkcje antyoksydacyjne, regulują przemianę hormonów tarczycowych oraz wspierają odpowiedź immunologiczną. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym ASD, PANS/PANDAS, prawidłowy poziom selenu może wpływać na neuroprzewodnictwo i procesy zapalne w mózgu.
Wskazania kliniczne Ocena niedoboru selenu u pacjentów z objawami niedoczynności tarczycy, autoimmunologicznymi chorobami tarczycy (np. Monitorowanie stężenia selenu przed rozpoczęciem i w trakcie suplementacji, aby zapobiec przedawkowaniu. Badanie przy podejrzeniu zwiększonego stresu oksydacyjnego, np. w chorobach autoimmunologicznych, chorobach sercowo-naczyniowych, nowotworach.
Ocena wpływu suplementacji selenu w terapii zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu i zespołów PANS/PANDAS. Kontrola poziomu selenu w ciąży – w ramach kodu ICD‑10 O31 (opieka nad matką przy nieprawidłowym rozwoju płodu), gdy istnieje ryzyko zaburzeń wzrostu płodu związanych z niedoborem mikroelementów. Metoda Stężenie selenu oznacza się najczęściej metodą spektrometrii absorpcyjnej w płomieniu (FAAS) lub spektrometrii masowej z indukcyjnie sprzężoną plazmą (ICP‑MS).
Próbka surowicy pobierana jest z krwi żylnej, następnie poddawana jest procesowi rozcieńczenia i ewentualnej deproteinizacji, po czym jest wprowadzana do aparatury pomiarowej. Metody te charakteryzują się wysoką czułością i precyzją, umożliwiając wykrycie poziomów w przedziale od 0,01 do 200 µg/L. Interpretacja wyników Stężenie prawidłowe: 70–150 µg/L (wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium).
Niedobór: Przedawkowanie: >150 µg/L – zwiększa ryzyko selenozy, objawiającej się nudnościami, wypadaniem włosów, łamliwością paznokci, a w skrajnych przypadkach uszkodzeniem wątroby i nerek. Wynik należy interpretować w kontekście historii choroby, przyjmowanych leków oraz suplementów diety. W razie nieprawidłowego wyniku zaleca się powtórzenie badania oraz konsultację z lekarzem specjalistą.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagany post na czczo, jednak zaleca się unikanie przyjmowania suplementów zawierających selen (np. preparaty multiwitaminowe, tabletki selenowe) przez co najmniej 48 godzin przed badaniem, aby nie zakłócić wyniku. Pacjent powinien poinformować laboratorium o przyjmowanych lekach oraz o ewentualnych chorobach przewlekłych.