Cel badania Badanie ma na celu wykrycie obecności wybranych substancji psychoaktywnych (narkotyków i leków psychoaktywnych) w płynie z jamy ustnej przy użyciu techniki chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Test jest jakościowy – potwierdza jedynie, czy dana substancja jest obecna, nie określając jej stężenia.
Wskazania kliniczne Monitorowanie użycia substancji psychoaktywnych u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), gdzie nadużycie może nasilać objawy behawioralne. Ocena przyczyn nagłych zmian zachowań, napadów lub pogorszenia funkcji poznawczych. Kontrola zgodności z zaleceniami terapeutycznymi (np. w ramach programów redukcji szkód). Badania forensyczne i toksykologiczne w sytuacjach prawnych lub wypadkowych.
Ocena ryzyka interakcji lekowych w terapii farmakologicznej osób z zaburzeniami neurorozwojowymi. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Materiał: płyn z jamy ustnej (saliva) pobrany przy pomocy sterylnego zestawu do zbierania płynu. Przygotowanie: Unikać jedzenia, picia (z wyjątkiem wody) oraz żucia gumy przez co najmniej 30 min przed pobraniem próbki.
Nie myć zębów, nie używać płynów do płukania jamy ustnej oraz nie przyjmować leków doustnych w ciągu 30 min przed pobraniem. W przypadku przyjmowania leków na stałe, poinformować laboratorium o ich nazwach i dawkowaniu. Metoda Próbka jest poddawana ekstrakcji ciecz‑ciecz (solid‑phase extraction) w celu skoncentrowania analitów, a następnie analizowana przy użyciu LC‑MS/MS.
System umożliwia jednoczesne wykrycie szerokiego spektrum substancji, w tym: Amfetamina i pochodne (metamfetamina, MDMA) Kokaina i jej metabolity Kannabinoidy (THC, 11‑hydroksy‑THC) Opioidy (morfina, kodeina, buprenorfina, metadon) Benzodiazepiny (diazepam, alprazolam, lorazepam) Substancje psychodeliczne (LSD, psylocybina) Inne środki psychoaktywne (methylphenidate, gabapentyna) Detekcja opiera się na charakterystycznych masach cząsteczkowych i fragmentacji, co zapewnia wysoką specyficzność i czułość (granica wykrywalności zazwyczaj 0,5‑2 ng/mL, w zależności od substancji).
Interpretacja wyników Wynik pozytywny wskazuje, że dana substancja była obecna w płynie ustnym w czasie pobrania próbki – co zwykle odzwierciedla spożycie w ciągu ostatnich kilku do kilkunastu godzin, w zależności od farmakokinetyki. Wynik negatywny nie wyklucza użycia, zwłaszcza gdy próbka została pobrana po dłuższym czasie od spożycia lub przy bardzo niskich dawkach.